Artikel:

Wetsvoorstel transparantie maatschappelijke organisaties donaties; inbreuk op privacy?

31 januari 2019

Op 21 december 2018 heeft de Minister van Rechtsbescherming een conceptwetsvoorstel op internet gepubliceerd dat maatschappelijke organisaties (stichtingen, verenigingen waaronder religieuze en levensbeschouwelijke organisaties) verplicht donaties van meer dan € 15.000 openbaar te maken. Het wetsvoorstel beoogt te voorkomen dat het beleid van maatschappelijke organisaties onwenselijk wordt beïnvloed door grote donaties.

Wat dient openbaar gemaakt te worden?

Het wetsvoorstel is tweeledig:

  1. Maatschappelijke organisaties moeten een donatieoverzicht op hun website publiceren, met vermelding van wie zij in het afgelopen boekjaar een donatie hebben ontvangen, hoger dan € 15.000. De naam en woonplaats of zetel van de donateur moet gemeld worden alsmede het bedrag en op welke datum dit is gedoneerd. Het gaat om schenkingen in geld of natura, giften en erfrechtelijke verkrijgingen.
  2. Daarnaast worden alle stichtingen verplicht om de balans en de staat van baten en lasten openbaar te maken door deponering bij de Kamer van Koophandel. In de publicatie op internet wordt om ideeën voor objectieve vrijstellingscriteria gevraagd.

Wat betekent dit voor maatschappelijke organisaties, stichtingen en donateurs?

De openbaarmakingsplicht zal voor vele maatschappelijke organisaties zorgen voor een extra administratieve last. Ook stichtingen die voornamelijk voor private doeleinden (bestuur en beheer van privé-vermogen) worden gebruikt, vallen vooralsnog onder deze publicatieverplichtingen. 

Van donateurs die na ingang van het voorstel een bedrag van meer dan € 15.000 doneren, wordt naam, woonplaats en het gedoneerde bedrag openbaar gemaakt. Ook een vastgelegde periodieke schenking aan een goed doel (jaarlijks minder maar in totaal meer dan € 15.000), valt mogelijk onder deze regeling. Als uw veiligheid door bekendmaking in gevaar komt, kan om ontheffing van de openbaarmaking worden verzocht.

Visie van BDO op wetsvoorstel

Dit wetsvoorstel komt voort uit het regeerakkoord en beoogt te voorkomen dat vanuit het buitenland onwenselijke invloed wordt gekocht door middel van geldstromen naar politieke, maatschappelijke en religieuze organisaties. Wij schatten dat dit wetsvoorstel ruim 350.000 organisaties ‘raakt’. Wij vragen ons dan ook af of dit niet buiten alle proporties gaat. Er bestaat al wetgeving om bepaalde ontvangsten te melden aan de Belastingdienst of andere toezichthoudende instanties. Een nieuwe actieve meldingsplicht voor maatschappelijke organisaties aan toezichthoudende instanties is ons inziens meer geschikt. Daarnaast speelt de inbreuk op privacy van de donateurs. Op grond van de AVG is het publiceren van persoonsgegeven aan strikte regels gebonden. In de toelichting op het wetsvoorstel staat dat schending van deze regels gerechtvaardigd wordt door een zwaarwegend algemeen belang, waaronder de openbare veiligheid.

Door de ondergrens op € 15.000 te stellen wordt de regeling evenredig geacht. In de toelichting wordt niet benoemd hoeveel donaties aan maatschappelijke organisaties meer dan € 15.000 bedragen en hoeveel daarvan mogelijk ongewenst zijn. Ook hier geldt dat een melding van de donateursgegevens aan toezichthoudende instanties meer proportioneel en in overeenstemming is met het doel van de voorgestelde regeling.

Tenslotte is het niet ondenkbaar dat goedwillende donateurs als gevolg van deze regeling niet of een lager bedrag doneren, terwijl de filantropische sector donaties zo hard nodig heeft. In de toelichting op het wetsvoorstel wordt dit ook onderkend.

Meer informatie

Er kan tot 22 februari 2019 gereageerd worden op het wetsvoorstel. Wanneer de wet in werking zou moeten treden is nog niet bekend. Donaties die voor de inwerkingtreding van de wet zijn gedaan vallen overigens niet onder de reikwijdte van de wet. Wij volgen de ontwikkelingen van de wetsvoorstel op de voet. Heeft u aanvullende vragen, dan kunt u contact met ons opnemen.