Artikel:

AFM Trendzicht 2019: de belangrijkste signalen voor de financiële sector

14 november 2018

Welke ‘bronnen’ voeden in 2019 de politieke onzekerheid? Wat voor kansen en risico’s vloeien voort uit de digitalisering in de financiële sector? En wat zijn de belangrijkste trends in de transitie naar een duurzame samenleving en economie? De Autoriteit Financiële Markten (AFM) neemt in haar ‘Trendzicht 2019’ drie urgente thema’s onder de loep: politieke onzekerheid, digitalisering en duurzaamheid. Met per thema de belangrijkste trends en bijbehorende risico’s voor de financiële sector. Signalen die de AFM uiteindelijk vertaalt naar haar toezichtactiviteiten.

Politieke onzekerheid: drie bronnen

De AFM ziet drie bronnen die de politieke onzekerheid voeden en uiteenlopende risico’s met zich meebrengen voor financiële instellingen. Zo zijn de financiële markten onderhevig aan onzekerheid rondom het monetaire beleid. Waar de rente de afgelopen jaren (historisch) laag is geweest, is het monetaire beleid in landen als de VS, Canada en het Verenigd Koninkrijk (‘VK’) inmiddels verstrakt. De AFM schrijft dat ook in Europa een soortgelijke renteverhoging wordt verwacht. Dit legt druk op beleggingen en beleggingscategorieën die hoge waarderingen zijn toegekend als gevolg van de zoektocht naar investeringen met een hoog genoeg rendement om de lage rente te compenseren. De tweede bron van onzekerheid is volgens de AFM de dreiging van een handelsoorlog. Dit is al deels tot uiting gekomen in de verhogingen van invoertarieven voor de VS, China en de EU.  Deze dreiging vergroot de kans op abrupte bewegingen op de financiële markten, wat de stabiliteit en soepele werking van deze markten kan beïnvloeden.

De AFM noemt brexit als de grootste bron van politieke onzekerheid. Bij een harde brexit verliezen partijen uit het VK abrupt hun markttoegang tot de EU, en vice versa. Deze ontwikkeling leidt niet alleen tot de komst van Britse financiële ondernemingen naar Nederland*, maar kan ook directe gevolgen hebben voor Nederlandse financiële instellingen met uitbestede diensten aan partijen in het VK. De AFM acht het belangrijk dat financiële instellingen de eigen verantwoordelijkheid pakken om zich goed voor te bereiden op alle mogelijke brexit-scenario’s. *De AFM heeft bij het verschijnen van deze publicatie al honderdvijftig gesprekken gevoerd met financiële instellingen die na brexit Nederland overwegen als vestigingsplaats.

Digitalisering: kansen en risico’s

De digitalisering van de sector is een trend die de AFM op de voet volgt. In Trendzicht 2019 heeft de AFM daarbij specifiek aandacht besteed aan de opkomst van fintech, de toename van cybercriminaliteit en aan de poortwachtersfunctie die financiële instellingen en accountantsorganisaties vervullen bij het bestrijden van cybercriminaliteit. Ook nader toegelicht zijn het toenemende uitbestedingsrisico op het gebied van IT-diensten (zoals cloudopslag en applicatieontwikkeling), de opkomst van big techs, en de kansen en risico’s van digitale beïnvloedingsmogelijkheden.

De groei van fintech - door technologie gedreven, innovatieve toepassingen in de financiële sector - beïnvloedt alle segmenten van de markt. Fintech leidt tot nieuwe aanbieders, producten en distributiemogelijkheden, die allemaal zijn gericht op hogere efficiëntie en een betere klantervaring. Zo kunnen banken en verzekeraars dankzij advanced data analytics hun klanten nog beter begrijpen. En een gedigitaliseerde customer journey maakt het mogelijk het aanbod steeds beter te personaliseren op basis van klantprofielen. Aan de andere kant betekent de toenemende inzet van data ook dat financiële instellingen verantwoordelijk zijn om data goed te bewaren, te beveiligen (ook in het geval van uitbesteding) én in het belang van de klant in te zetten (Zorgplicht 2.0). De gestage opkomst van fintech schept dus nieuwe kansen voor aanbieders van financiële producten en diensten, maar stelt hen tegelijkertijd voor nieuwe uitdagingen.

Duurzaamheid: van institutionele beleggers tot consumenten

De transitie naar een duurzame samenleving en economie is in volle gang. Maatschappelijke en beleidsmatige ontwikkelingen leiden volgens de AFM tot een stijgend aanbod van financiële producten en diensten met een duurzaam karakter. De zogeheten ‘environmental, social and governance’-factoren (‘ESG-factoren’) spelen een steeds grotere rol bij de keuze voor beleggingen. Die factoren komen steeds vaker terug in de financiële verslaglegging van (beursgenoteerde) ondernemingen. Niet alleen institutionele beleggers (wereldwijd) omarmen duurzame beleggingen in toenemende mate, maar ook steeds meer retail-consumenten.

Tegelijkertijd ontbreken volgens de AFM nog ‘standaarden’ voor wat duurzaam mag heten. En dat gebrek zit een effectieve toepassing van niet-financiële verslaggeving in de weg. Bovendien is het de AFM opgevallen dat financiële instellingen slechts zelden accountants inschakelen voor het controleren van de kwaliteit van niet-financiële informatie, wat wel nodig is, zodat allerlei stakeholders op die informatie kunnen vertrouwen binnen hun besluitvorming. Verbetering op dit vlak lijkt wel in het verschiet te liggen, afgaand op het concrete actieplan dat (in maart 2018) op Europees niveau is opgesteld. Concrete doelen van dit plan zijn onder meer het ontwikkelen van een taxonomie voor duurzame economische activiteiten, het aanscherpen van de verslaggevingsvereisten en het opstellen van een duurzaamheidslabel voor financiële producten.

Meer informatie

Wilt u meer informatie over dit onderwerp? Neem dan contact op met onze specialisten.