Slaat de controledrift in de zorg door?

Is dit goed voor de zorg? Die vraag stelde ik mezelf toen ik het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg tot me nam. De doelstelling van het geheel is nobel, maar de veroorzaakte effecten lijken in eerste instantie op gespannen voet te staan met wat de zorg werkelijk nodig heeft.

Direct effect op primair proces

Neem de jaarlijkse cliëntenraadpleging. In de inkoopvoorwaarden van zorgkantoren- en verzekeraars is al opgenomen dat verpleeghuizen elke twee jaar een cliëntentevredenheidsonderzoek moeten doen. En dat is heel goed, want je moet weten hoe cliënten over je denken. Maar dat wordt nu een keer per jaar. Dat betekent dus elk jaar een extern bureau inhuren dat het onderzoek uitvoert.

Dat kost niet alleen meer geld, maar je moet ook medewerkers vrijmaken om dat bureau wegwijs te maken. Dat heeft een direct effect op het primaire proces waardoor deze instelling minder kan besteden aan handen aan het bed. Aan de andere kant zou een zorginstelling in praktijk continu de tevredenheid van cliënten moeten meten en niet 1 x per jaar omdat dit voorgeschreven is. Eénmalig investeren in een systeem dat continu de tevredenheid monitort zou een oplossing kunnen bieden.

Vertrouwen geven aan zorgverleners

Het goede nieuws is dat veel van wat benoemd staat, bij zorginstellingen al is geregeld. Ik hoop alleen dat het niet vereist wordt over elk detail in de zorg verantwoording af te moeten gaan leggen, dan ontneem je een zorginstelling de leefruimte. Daarmee zeg ik niet dat bestuurders concessies moeten doen aan kwaliteit om maar bepaalde doelen te kunnen bereiken. Zeker niet. Die kwaliteit staat niet ter discussie. Die kwaliteit moet er gewoon zijn. Waar het om gaat, is dat we ook blijk moet geven van vertrouwen in de mensen die de zorg verlenen. Die verdienen dat. Of het nu gaat om de uitvoerders in het primaire proces, of het management en bestuur.

Kortom, in eerste instantie was het nieuwe kwaliteitskader even schrikken. Maar als je goed leest en de uitleg van de autoriteiten tot je neemt, kom je tot de conclusie dat al heel veel zaken in praktijk werken zoals voorgeschreven. Wel zal er voor de meeste zorginstellingen meer aandacht moeten komen voor het (integraal) vastleggen en verantwoorden van zaken naar de buitenwereld wat dan toch weer leidt tot een verhoging van administratieve lasten.

Liefdevolle zorg

Zelf ben ik eindverantwoordelijk geweest voor een zorgorganisatie met negen verpleeghuizen en daar gebeurden zo ontzettend veel mooie dingen. Ik vind het dan ook pijnlijk om te zien hoe veel zorgbestuurders, die met het hart op de goede plek écht focussen op liefdevolle zorg, maar bedrijfseconomisch gezien soms minder goed ontwikkeld zijn, in de problemen komen door alle (financiële) veranderingen.

Maar uitgangspunt blijft dat het draait om de één-op-één-relatie tussen zorgvrager en zorgverlener. En natuurlijk moet dat binnen bedrijfseconomische kaders, de bomen groeien tenslotte niet tot aan de hemel. Maar laten we ons vooral blijven concentreren op waar het écht om gaat: liefdevolle zorg.