Dalende rendementen geven problemen; een nieuw gefinancierd business model is noodzakelijk

In gesprekken met zorginstellingen hoor ik nog vaak terug dat het streven naar een nulresultaat maatschappelijk optimaal is. De vraag is of dat het hele verhaal is. Dikwijls is het gepresenteerde nihil resultaat uit nood geboren, want de rek in de bekostiging is eruit.

Zo zijn de winstmarges van bijvoorbeeld ziekenhuizen de afgelopen jaren geleidelijk aan verdampt. Dit hangt onder meer samen met de demografische ontwikkelingen, de almaar stijgende vraag naar zorg en tegelijkertijd het door het hoofdlijnenakkoord niet volledig vergoeden daarvan aan de zorginstellingen. Deze situatie vereist het om de schaarse personele capaciteit vooral in te zetten voor zinnige en zuinige zorg. Om dit te bereiken is meer samenwerking binnen de gehele integrale zorgketen nodig, ofwel een radicaal nieuw business model voor ziekenhuizen en vele andere organisaties in de zorgketen. Waar moet u onder andere rekening mee houden als het gaat om financiering en rendement bij nieuwe businessmodellen?

Een nieuw business model met een redelijk rendement garandeert continuïteit

In het commerciële werkveld is winst gebruikelijk. Doel is om naast een sluitende exploitatie een buffer te vormen voor risico’s (of om eventuele groei te faciliteren). Risico’s in de bedrijfsvoering zijn helaas niet langer voorbehouden aan commerciële ondernemingen. Ook zorginstellingen lopen tegenwoordig forse risico’s in de bedrijfsvoering. Risico’s die het eigen vermogen van een instelling direct kunnen aantasten, indien er geen winst wordt gerealiseerd die ter compensatie kan gelden. Winst is dus hard nodig voor de continuïteit van een instelling. Hoeveel? Dat hangt af van uw risico-inschatting.

Winst faciliteert innovatie en groei van zinnige en zuinige zorg

De behoefte aan zorg neemt toe, waarbij de kosten van de zorg tegelijkertijd moeten worden gedrukt. Dit dwingt zorginstellingen te kijken naar nieuwe businessmodellen die vanuit regionaal perspectief gericht zijn op preventie en innovatie. Daar komt als complicerende factor bij dat (vanwege het in het verleden relatief risicoloze karakter van de Nederlandse zorg) het eigen vermogen van sommige instellingen eerder aan de lage dan aan de hoge kant is. Indien een directe vergelijking wordt gemaakt met de vermogensvereisten die aan commerciële partijen worden gesteld, dan ligt er een opgave voor de Nederlandse zorg. Het voordeel van dit soort nieuwe businessmodellen is dat het daaruit vloeiende rendement gebruikt kan worden om het eigen vermogen verder te verhogen om zo financierbaar te blijven c.q. een buffer te vormen voor alle risico’s in het business model, zoals bijvoorbeeld bezettingsrisico’s bij vastgoed.

Noodzaak tot rendement op eigen vermogen

Bij de financiering van het nieuwe business model moet niet alleen rekening worden gehouden met een vergoeding voor de (externe) financiers. Bij de beoordeling van investeringen zie ik dat diverse instellingen nauwelijks met rendement op eigen vermogen rekenen. Hooguit neemt men de actuele rente mee als redelijke vergoeding voor dit spaarzame eigen vermogen, dat ook nog eens behoorlijke risico’s loopt. Tijd voor een ‘shift’ in dit paradigma. Rendement maken op het eigen vermogen is geen keuze, maar een noodzaak!

Investeringen en WACC

Investeringen in de zorg zijn dus noodzakelijk. De lage rente faciliteert deze investeringsnoodzaak en vergroot uw mogelijkheden. Heeft u bij uw recente investeringen echter voldoende eigen vermogen toegerekend en een ruime vergoeding voor dit vermogen? Heeft u de rente op het vreemde vermogen voldoende lang vastgezet, indien gerelateerd aan de looptijd van uw investeringen? Wat zijn de werkelijke kosten van de aanwending van alle vermogen nu en later? Met welke risico’s en WACC (gemiddelde kostenvoet voor eigen en vreemd vermogen) rekent u en hoeveel zekerheid hebt u over de totale vermogenskosten op langere termijn?

Bij de uitwerking van uw nieuwe business model is het dus noodzaak om niet alleen te kijken naar de zorginhoudelijke aspecten. Financiering en het denken in rendement zijn ook elementen waar u direct inzicht in zou moeten hebben en die van belang zijn voor uw continuïteit. Lees er meer over in onze whitepaper ‘Handreikingen voor toekomstbestendig financieren van vastgoed in de publieke sector’.

Download whitepaper