Pro rata btw-aftrek bij ziekenhuizen

Op 19 maart 2026 heeft het Europese Hof van Justitie een arrest gewezen over de pro rata btw-aftrek bij een Tsjechisch ziekenhuis. Het ziekenhuis verricht als voornaamste activiteit btw-vrijgestelde gezondheidsdiensten. Daarnaast verricht zij aanvullende btw-belaste diensten, waaronder klinische studies, het laten logeren van personen die patiënten vergezellen, medische stages, instrumentensterilisatie voor derden, prenatale cursussen, echo- en röntgenonderzoeken en veterinair onderzoek. Op basis van een Tsjechische wet moet een ziekenhuis bepaalde technische en materiële voorzieningen hebben om een vergunning te verkrijgen voor het verrichten van gezondheidsdiensten. Het ziekenhuis stelt dat al deze voorzieningen algemene kosten zijn waarop de pro rata van toepassing is, omdat de vergunning ook noodzakelijk is om de btw-belaste diensten te kunnen verrichten.

Onderscheid tussen btw- belaste gezondheidsdiensten en aanvullende btw-belaste diensten

Het Hof van Justitie maakt onderscheid tussen btw-belaste gezondheidsdiensten en aanvullende btw-belaste diensten. De basisuitrusting lijkt volgens het Hof in eerste instantie bestemd voor het verrichten van gezondheidsdiensten. Als deze uitrusting noodzakelijk is voor zowel vrijgestelde als btw-belaste gezondheidsdiensten, dan is sprake van algemene kosten en bestaat pro rata aftrek. De wettelijke verplichting leidt er echter niet automatisch toe dat die kosten ook noodzakelijk zijn voor de aanvullende (niet-gezondheids-)diensten. Per aankoop of kostenpost moet worden beoordeeld of deze ook daadwerkelijk deels wordt gebruikt voor de btw-belaste activiteiten.

Minimumeisen

Net als in Tsjechië gelden in Nederland talloze regels en minimumeisen om als ziekenhuis zorg te mogen verlenen. Het Hof maakt duidelijk dat een ziekenhuis niet het standpunt mag innemen dat álle noodzakelijke kosten om open te mogen zijn, automatisch algemene kosten zijn. De kosten voor het ziekenhuisgebouw behoren in beginsel wél tot de algemene kosten en kunnen dus in de pro rata worden meegenomen. Wij zien in de praktijk dat ziekenhuizen veelal afspraken maken met de Belastingdienst over welke kosten als algemeen worden aangemerkt. Denk aan gebouwgebonden kosten, kosten voor algemene ruimten en het EPD. Onze ervaring is dat op dit punt vaak optimalisatie mogelijk is, met name vanwege de btw-belaste extramurale verstrekking van geneesmiddelen die vanuit diverse afdelingen plaatsvindt.

Heeft u hierover nog geen afspraken met de Belastingdienst? Neem gerust contact met ons op. Wij denken graag met u mee over de mogelijkheden om de pro rata aftrek te optimaliseren.