De toekomst vraagt om een andere kijk op zorgverlening - tanteLouise

De toekomst van de ouderenzorg draait om ouderen zo lang mogelijk zelfstandig en betekenisvol te laten leven. Niet wat zorgverleners kunnen overnemen, maar wat ouderen zelf willen en kunnen blijven doen, moet centraal staan. “Dat vraagt om een andere kijk op zorgverlening”, zegt Ingeborg Roks, bestuurder van tanteLouise. 

Fundamentele keuzes 

De ouderenzorg moet met aanzienlijk minder medewerkers meer ouderen ondersteunen. Welke fundamentele keuzes moeten zorgorganisaties als de uwe maken?
“We moeten niet vertrekken vanuit de vraag hoe we met minder mensen meer zorg kunnen leveren. De fundamentele keuze is dat we ouderen helpen om langer betekenisvol en zelfstandig te leven, met waar mogelijk minder afhankelijkheid van professionele zorg. Dat is een verschuiving van zorgen vóór mensen naar zorgen dat mensen kunnen blijven meedoen. Dat vraagt om een andere manier van kijken. Als mensen bij ons komen wonen, nemen we vaak automatisch allerlei taken over. Soms zelfs dingen die iemand nog prima zelf kan. Terwijl de vraag juist zou moeten zijn: wat kunt u zelf nog, wat wilt u zelf blijven doen en hoe kunnen wij daarbij ondersteunen? Dat sluit bovendien veel beter aan bij wat ouderen zelf willen.” 

'De toekomst van de ouderenzorg ligt veel meer thuis' - Ingeborg Roks, bestuurder tanteLouise

De veranderende rol van de traditionele verpleeghuiszorg

Het verpleeghuis wordt volgens het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg steeds meer een voorziening voor mensen met de meest complexe zorgvraag. Hoe verandert dat de rol van de traditionele verpleeghuiszorg? 
“Ik verwacht dat een groot deel van de ouderenzorg zich in de toekomst buiten de muren van het verpleeghuis afspeelt. Ouderen willen zo lang mogelijk thuis blijven wonen en daar ondersteuning ontvangen. We zien ook niet voor niets op verschillende plekken leegstand ontstaan in verpleeghuizen. Dat zegt iets over de wensen van ouderen. Zij willen zo lang mogelijk thuis blijven wonen en zelf de regie houden. Daar moeten wij als sector veel beter op aansluiten. Het verpleeghuis ontwikkelt zich daardoor steeds meer tot een expertise- en behandelcentrum voor mensen met een zeer complexe zorgvraag. Je zou het kunnen vergelijken met een high care-voorziening. De rest zal steeds vaker thuis of in geclusterde woonvormen plaatsvinden.” 

Hoe speelt tanteLouise daarop in? 
“Een mooi voorbeeld is VanThuisUit. Dat is een concept voor ouderen die het liefst zo lang mogelijk thuis willen blijven wonen, maar daar door beginnende dementie of lichamelijke beperkingen steeds meer moeite mee krijgen. Zij kunnen daar terecht voor begeleiding, behandeling en allerlei activiteiten. We werken zo heel concreet aan vaardigheden om de regie te behouden en het leven te leiden dat het best bij hen past. Denk aan koken, persoonlijke verzorging, bewegen of het aanbrengen van structuur in de dag. Soms heeft iemand jarenlang niet gekookt omdat een partner dat altijd deed. Als die partner wegvalt, ontstaat er een nieuwe situatie. Dan kun je zulke vaardigheden opnieuw aanleren. Daarmee vergroot je de mogelijkheid dat iemand langer zelfstandig thuis kan blijven wonen. We kijken kortom altijd eerst wat iemand nog zelf kan. Lukt dat niet, dan doen we het samen. Daarmee houden ouderen zoveel mogelijk de regie over hun eigen leven.”

Rol van mantelzorgers en het sociale netwerk 

Welke rol ziet u voor mantelzorgers en het sociale netwerk van ouderen in het zorgmodel van de toekomst?
“Van oudsher zeggen we dat we mantelzorgers moeten betrekken bij de zorg. Ik denk dat we een stap verder moeten gaan. We moeten toe naar één netwerk rondom de oudere, bestaande uit mantelzorgers, vrijwilligers en professionals. Daarbij zou ik graag zien dat de regie veel meer bij de oudere en zijn of haar netwerk blijft. Nu vragen wij vaak: wat kunt u als mantelzorger betekenen? Daarmee proberen wij eigenlijk nog steeds zelf de regie te houden. Mooier zou zijn als ouderen en mantelzorgers aangeven welke ondersteuning zij nodig hebben en wij vanuit onze expertise aansluiten waar dat gewenst is. Dat levert meer maatwerk op.”

Technologische ontwikkelingen 

Welke technologische ontwikkelingen gaan de ouderenzorg de komende jaren het meest veranderen?
“We zetten nu al veel technologie in. Denk aan GPS-oplossingen, sensoren onder matrassen die inzicht geven in slaapgedrag en hulpmiddelen zoals heupairbags voor mensen met een verhoogd valrisico. Maar de echte doorbraak zit volgens mij in het slim gebruiken van data. Zorgorganisaties beschikken over enorme hoeveelheden gegevens, maar benutten die nog beperkt. In de toekomst gaan we die data steeds beter gebruiken om patronen te herkennen en risico’s vroegtijdig te signaleren. Dan kun je bijvoorbeeld eerder zien dat iemand risico loopt op een val, een infectie ontwikkelt of achteruitgaat in functioneren. Daarmee verschuift de zorg van reageren naar voorspellen en voorkomen.”

 ‘Technologie helpt ons te voorspellen en voorkomen' -  Ingeborg Roks, bestuurder tanteLouise

Zorginnovatie

TanteLouise investeert al jaren in zorginnovatie. Wat kunnen andere zorgorganisaties daarvan leren? 
“De belangrijkste les is dat innovatie niet begint bij technologie. Innovatie begint bij een vraagstuk dat je wilt oplossen. Te vaak wordt gekeken welke technologie interessant is, terwijl je eerst moet begrijpen welke behoefte bewoners, medewerkers of mantelzorgers hebben. Wij werken met een model waarbij we eerst de vraag verkennen, vervolgens oplossingen bedenken, daarna experimenteren en opschalen als iets daadwerkelijk werkt. Daarnaast is het belangrijk om innovaties echt onderdeel te maken van bestaande processen. Technologie moet niet naast het werk komen te staan, maar erin worden geïntegreerd. En ten slotte: niet iedere innovatie is succesvol. Ook van een (briljant) mislukte innovatie kun je veel leren.” 

Investeringen in vastgoed, zorg en personeel 

U heeft bedrijfsvoering en vastgoed in uw portefeuille. Hoe voorkomt u dat investeringen in vastgoed ten koste gaan van investeringen in zorg en personeel? 
“Natuurlijk is er een spanningsveld, want je kunt een euro maar één keer uitgeven. De komende tien jaar investeren we zo’n 120 miljoen euro in de vervanging van onze gebouwen. Tegelijkertijd zie ik vastgoed niet als iets dat ten koste gaat van zorg, maar juist als een investering in zorg en medewerkers. Slim ontworpen gebouwen kunnen loopafstanden verkorten, technologie beter ondersteunen en het werk voor medewerkers gemakkelijker maken. Daarmee verbeteren ze niet alleen de kwaliteit van zorg en leven, maar ook de kwaliteit van werken. De komende jaren hebben we een forse vervangingsopgave. Van onze vijftien zorglocaties moeten er meerdere worden vernieuwd. Dat vraagt om grote investeringen, maar wel met hetzelfde doel: toekomstbestendige zorg mogelijk maken.”

Belangrijkste wapenfeit

In 2021 bent u aangetreden als lid van de Raad van Bestuur. Wat ziet u als uw belangrijkste wapenfeit? 
“Mijn belangrijkste wapenfeit is niet een financieel resultaat of een nieuw gebouw. Ik ben er vooral trots op dat ik binnen tanteLouise de balans heb weten te bewaren tussen zakelijkheid en menselijkheid. Vanuit mijn financiële achtergrond kijk ik naar de cijfers, maar bij iedere investering, keuze of beslissing vraag ik me vooral ook af wat dit betekent voor bewoners, medewerkers en hun families.” 

‘Mijn grootste zorg is dat we noodzakelijke veranderingen niet snel genoeg inzetten’ - Ingeborg Roks, bestuurder tanteLouise. 

Tot slot

Waar maakt u zich het meeste zorgen over wanneer u naar de toekomst van de ouderenzorg kijkt? En wat stemt u optimistisch? 
“Mijn grootste zorg is dat we de noodzakelijke verandering niet snel genoeg inzetten. Het aantal ouderen groeit, terwijl het aantal zorgmedewerkers niet meegroeit. Als we blijven werken zoals we altijd hebben gedaan, lopen we vast. Tegelijkertijd ben ik optimistisch omdat ik zie dat steeds meer organisaties anders naar ouderenzorg kijken. Ook ouderen zelf willen meer regie houden over hun leven. Als we die beweging combineren met nieuwe technologie en sterke netwerken van mantelzorgers, vrijwilligers en professionals, dan heb ik er vertrouwen in dat we ook in de toekomst goede zorg kunnen blijven bieden. Zowel thuis als in het verpleeghuis.”