Hoe innovatie u helpt om relevant en toekomstbestendig te blijven

Ondernemen is anticiperen. Markten verschuiven, technologie versnelt en wet- en regelgeving verandert. Wie uitsluitend “in” het bedrijf werkt, optimaliseert vooral wat er al is. Dat is nodig, maar niet genoeg. Toekomstbestendig ondernemen vraagt óók om werken “aan” het bedrijf. Door nieuwsgierig vooruit te kijken, nieuwe mogelijkheden te verkennen en die stap voor stap werkelijkheid maken. Innoveren dus.  

Waar denkt u aan bij innovatie? Denkt u aan Q, die slimme gadgets ontwikkelt voor James Bond? Of aan een uitvinder in een witte jas die met pipetjes en buisjes in de weer is? Dat beeld is overtrokken. Laten we vooral niet te spannend over innovatie doen.  

Innovatie is iets nieuws doen. Iets wat je nog niet eerder gedaan hebt.  

Een innovatie hoeft dus geen baanbrekende uitvinding te zijn die nieuw is voor de wereld. Hij is echter wel nieuw voor úw organisatie. Het gaat erom dat u iets anders doet dan u gewend was, iets dat waarde toevoegt en uw organisatie toekomstbestendiger maakt. Dit is niet altijd makkelijk. Want de uitkomsten van innovatietrajecten zijn moeilijk te voorspellen. Het gaat er dan ook vooral om dat u bewust ruimte maakt om iets anders te proberen, te leren en te verbeteren. 

Innoveren is een noodzaak 

Innoveren is van levensbelang. Voor iedere organisatie. Voorbeelden van bedrijven die niet innoveerden en nauwelijks meegingen met hun tijd, zijn er genoeg. Nokia bijvoorbeeld was marktleider op het gebied van mobiele telefoons. Ooit was één op de drie verkochte telefoons een Nokia. Het bedrijf miste de boot volledig toen de iPhone geïntroduceerd werd. Nokia bleef hardnekkig vasthouden aan het eigen besturingssysteem en stapte niet over op telefoons met touchscreens.  

Kodak was ook zo’n gigant. Het bedrijf introduceerde in 1888 de eerste handcamera met rolfilm. Terwijl de wereld overstapte op digitale fotografie, bleef Kodak hardnekkig inzetten op de verkoop van fotorolletjes en ontwikkelpapier.    

Het zijn twee voorbeelden die laten zien dat zelfs marktleiders, met geld in overvloed, heel kwetsbaar zijn als ze niet blijven vernieuwen. Wat hadden deze bedrijven anders kunnen doen? Hoe geef je innovatie een succesvolle plek in uw organisatie? Hieronder volgt een aantal suggesties  

Executie én exploratie scheiden 

Innovatie is geen project. Het is ook geen afdeling. Innovatie zou onderdeel van de cultuur moeten zijn. Het is een manier van leven. Een gewoonte die onderdeel uitmaakt van de bedrijfscultuur. Maar hoe doe je dat nou? Hoe maakt u van uw bedrijf een innovatieve organisatie?  

Innoveren begint bij het MT. Reserveer structureel tijd en aandacht om van de waan van de dag los te komen. Of, in innovatietermen: vind de juiste balans tussen executie (je dagelijkse werk knettergoed doen) en exploratie (afstand nemen, trends duiden en de opties verkennen). Maak dit expliciet: wie kijkt er vooruit, hoe vaak, met welk mandaat en budget? Zonder die afspraken krijgt innovatie nooit de aandacht die het verdient.  

Exploratie en exploitatie moeten van elkaar gescheiden zijn. Creëer daarom een omgeving waar je kunt experimenteren (exploratie) zonder dat de dagelijkse praktijk er last van heeft (exploitatie). Als innovaties succesvol zijn, kunnen ze vervolgens in de dagelijkse praktijk geïntegreerd worden. 

Bouw een innovatiefunnel 

Er zijn meer goede ideeën dan tijd en geld. Zorg daarom voor structuur met een innovatiefunnel. Een innovatiefunnel helpt om ideeën een plek te geven, prioriteiten te stellen en stap voor stap te leren wat echt werkt. Die funnel begint met verzamelen en eindigt met opschalen of stoppen. Met zo’n funnel maakt u innovatie tastbaar. Innovatie is niet langer iets vrijblijvends, maar een gestructureerde manier van werken.  

De funnel helpt om prioriteit te geven aan initiatieven die écht waarde toevoegen. Als u alles tegelijk wilt doen, doet u uiteindelijk niets. Leg daarom vooraf de beoordelingscriteria vast, bijvoorbeeld:   

• Is het wenselijk: draagt het aantoonbaar bij aan strategie en klantwaarde? 
• Is het haalbaar: hebben we de juiste mensen, data, technologie en partners om dit idee te realiseren?  
• Is het betaalbaar: past de investering bij onze risico-ruimte en terugverdientijd? 

Maak het klein en leer snel 

Innoveren is ontdekken. Niet alles lukt, dat is prima. Je mag fouten maken, zolang je er maar van leert. Kies daarom voor korte, afgebakende experimenten met heldere hypothesen, zoals: “Als we proces X robotiseren, reduceren we wachttijden met 30% en komt er meer tijd vrij voor klantcontact.” Test in het klein, leer, beslis. Werkt het: schaal het idee dan op. Werkt het niet: stop en ga door met een nieuw idee.  

Innoveren doe je er niet ‘even’ bij 

Innovatie vraagt aandacht, tijd en eigenaarschap. Daarom moeten ondernemers er bewust mensen en ruimte voor vrijmaken. Eén of twee medewerkers die zich structureel verdiepen in nieuwe ontwikkelingen, experimenten opzetten en hun bevindingen delen, bereiken meer dan een hele organisatie die het er “bij probeert te doen”. Belangrijk is wel dat deze inspanningen passen binnen duidelijke kaders: wat is het doel, wat is de investeringsruimte en hoe draagt het bij aan de strategie? Alleen dán wordt innovatie geen bijzaak, maar een vast onderdeel van het ondernemen.
 

Kijk naar binnen én naar buiten 

Innovatie gaat niet over nieuwe ideeën. Het gaat ook over kijken naar wat u al heeft en wat er in de buitenwereld verandert. Welke trends en ontwikkelingen ziet u? Wat verandert er bij klanten of in regelgeving? Kijk tegelijkertijd wat u allemaal in huis en in uw nabijheid heeft op het gebied van middelen, netwerk, data of competenties en bedenk hoe u deze zaken op een andere manier in kunt zetten.  

Een mooi concept is ‘Gluren bij de buren’, waarbij partijen elkaar helpen. Zoals de school en het zwembad in Beilen die verwarmd worden met restwarmte van de naburige melkpoederfabriek. Of kijk naar de samenwerking tussen sportverenigingen en kinderopvangorganisaties. De kinderopvang maakt slim gebruik van ruimte die overdag toch leegstaat. 

Ook interessant: waarde halen uit de rest- of afvalstromen die al binnen uw bedrijf aanwezig zijn. Het afval van úw organisatie kan zomaar een waardevolle grondstof zijn en daarmee de kern van een nieuw verdienmodel.   

Misschien kunt u met dezelfde mensen en middelen wel een heel nieuwe branche bedienen. Zoals schoonmaakbedrijven die ook thuiszorgdiensten gaan verrichten. 

Soms moet je radicaal buiten de gebaande paden denken. Swapfiets hield een klassiek product – de fiets – tegen het licht en herinterpreteerde het hele concept. Waar je fietsen in de regel koopt of huurt, neem je bij Swapfiets een abonnement. Inmiddels zijn de fietsen niet meer weg te denken uit het straatbeeld van de gemiddelde studentenstad. 

Aan de slag  

Wilt u morgen beginnen met innoveren? Dat is helemaal niet zo moeilijk. Begin klein. Leer. En pak door. Begin bijvoorbeeld morgen met iets wat u nog niet eerder heeft gedaan. Probeer een nieuw idee uit, bel een klant om te vragen wat hij écht nodig heeft of blok een middag in uw agenda om ideeën op te halen die op de werkvloer leven. Innovatie is geen eindbestemming maar een discipline. Door dit consequent en nuchter te organiseren, blijft u relevant in een wereld die snel verandert en legt u de basis voor een toekomstbestendige organisatie. 

Lees meer