Focus op preventie vereist ander financieel model voor ziekenhuizen
Focus op preventie vereist ander financieel model voor ziekenhuizen
De Nederlandse ziekenhuizen laten over 2025 een lichte financiële verbetering zien ten opzichte van 2024. Tegelijkertijd staat de sector voor de uitdaging om meer in te zetten op preventie en passende zorg, terwijl het huidige bekostigingsmodel nog vooral productie beloont. Om deze ontwikkeling mogelijk te maken, moeten financiële prikkels beter aansluiten op de gewenste richting van de zorg. Dat vraagt om meer aandacht voor financiële gezondheid binnen ziekenhuizen én om aanpassingen in het bekostigingsmodel door zorgverzekeraars, banken en overheid.
Dat blijkt uit de BDO-Benchmark Ziekenhuizen 2026. Hierin onderzoekt BDO Accountants & Adviseurs jaarlijks de financiële gezondheid van algemene ziekenhuizen en universitair medische centra (UMC’s). Dit jaar zijn 61 algemene ziekenhuizen en 7 UMC’s onderzocht, op basis van de (voor 1 augustus 2026) openbare jaarverslagen over 2025.
Het is dan ook tijd om de impact van preventie en veranderende patiëntenstromen onderdeel te maken van de financiële strategie, zegt Mike Tagage, voorzitter van de branchegroep Zorg bij BDO Nederland: “Ziekenhuizen moeten financiële gezondheid als strategisch vraagstuk behandelen en daarbij verder kijken dan de gebruikelijke vijf jaar. Werk als ziekenhuis met scenario’s over veranderende patiëntstromen en kijk wat de gevolgen per scenario zijn voor het personeel, het vastgoed en de investeringsmogelijkheden. Herijk periodiek op basis van nieuwe ontwikkelingen en stel de koers waar nodig bij om wendbaar te blijven in een snel veranderende zorgmarkt.”
Tegelijkertijd signaleert BDO dat er meer nodig is om de bekostiging passender te maken bij de veranderende ziekenhuiszorg. Tagage: “Zorgverzekeraars, banken en overheid zullen met elkaar moeten werken aan nieuwe randvoorwaarden voor een bekostigingsmodel waarbij preventie structureel wordt beloond. De blik moet ook hier op de lange termijn gericht zijn. Als door een veranderende zorgvraag ziekenhuizen bijvoorbeeld minder patiënten op hun locatie behandelen, wil dat niet zeggen dat dit nadelig moet zijn in hun bekostiging. Het is namelijk goed mogelijk dat die andere zorgvraag is veroorzaakt door hun investeringen en focus op gezondheid.”
Lees alle cijfers, de ranking (met een nieuwe nummer 1), interviews, een blik op het ziekenhuis van 2035, meer conclusies en aanbevelingen in de BDO-Benchmark Ziekenhuizen 2026.
Dat blijkt uit de BDO-Benchmark Ziekenhuizen 2026. Hierin onderzoekt BDO Accountants & Adviseurs jaarlijks de financiële gezondheid van algemene ziekenhuizen en universitair medische centra (UMC’s). Dit jaar zijn 61 algemene ziekenhuizen en 7 UMC’s onderzocht, op basis van de (voor 1 augustus 2026) openbare jaarverslagen over 2025.
Zorg focust op preventie, bekostiging blijft achter
In de Nederlandse ziekenhuissector is de focus op ‘van ziekte naar gezondheid’ al enkele jaren ingezet. Recent is duidelijk geworden dat preventie en farmaceutische innovatie de zorgvraag en patiëntstromen ingrijpend kunnen veranderen. Zo maakt GLP-1-medicatie voor obesitas bijvoorbeeld concreet hoe één medische ontwikkeling beide kan beïnvloeden. Deze medicatie kan (op lange termijn) leiden tot een lagere zorgvraag en dat kan weer leiden tot minder opnames en ingrepen, gevolgen voor de capaciteit en uiteindelijk de omzet en investeringsbehoefte van ziekenhuizen. Tegelijkertijd kunnen ziekenhuizen zich niet van de ene op andere dag eenvoudig aanpassen op een verandering in zorgvraag en patiëntstromen. Vastgoed ligt voor tientallen jaren vast, personeelsstructuren zijn lastig aan te passen en kapitaallasten lopen door. Ziekenhuizen moeten nu anticiperen op een zorgtoekomst die er over een aantal jaar wezenlijk anders kan uitzien. De huidige bekostigingsmodellen zijn echter sterk gericht op productie en sluiten zodoende minder goed aan bij de opgave waar ziekenhuizen mee te maken hebben.Het is dan ook tijd om de impact van preventie en veranderende patiëntenstromen onderdeel te maken van de financiële strategie, zegt Mike Tagage, voorzitter van de branchegroep Zorg bij BDO Nederland: “Ziekenhuizen moeten financiële gezondheid als strategisch vraagstuk behandelen en daarbij verder kijken dan de gebruikelijke vijf jaar. Werk als ziekenhuis met scenario’s over veranderende patiëntstromen en kijk wat de gevolgen per scenario zijn voor het personeel, het vastgoed en de investeringsmogelijkheden. Herijk periodiek op basis van nieuwe ontwikkelingen en stel de koers waar nodig bij om wendbaar te blijven in een snel veranderende zorgmarkt.”
Tegelijkertijd signaleert BDO dat er meer nodig is om de bekostiging passender te maken bij de veranderende ziekenhuiszorg. Tagage: “Zorgverzekeraars, banken en overheid zullen met elkaar moeten werken aan nieuwe randvoorwaarden voor een bekostigingsmodel waarbij preventie structureel wordt beloond. De blik moet ook hier op de lange termijn gericht zijn. Als door een veranderende zorgvraag ziekenhuizen bijvoorbeeld minder patiënten op hun locatie behandelen, wil dat niet zeggen dat dit nadelig moet zijn in hun bekostiging. Het is namelijk goed mogelijk dat die andere zorgvraag is veroorzaakt door hun investeringen en focus op gezondheid.”
Lees alle cijfers, de ranking (met een nieuwe nummer 1), interviews, een blik op het ziekenhuis van 2035, meer conclusies en aanbevelingen in de BDO-Benchmark Ziekenhuizen 2026.
