Ouderenzorg toe aan herpositionering zorgportfolio en aanpak vastgoedopgave
In de ouderenzorg ziet BDO een patroon ontstaan. De vraag naar zorg thuis neemt sinds 2023 sterk toe en zet zich door, omdat cliënten langer thuis willen blijven wonen. Ook het overheidsbeleid richt zich de komende jaren steeds meer op zorg thuis, onder meer door vanaf 2027 eerst het Modulair Pakket Thuis (MPT) te laten inzetten en, pas als dat echt onvoldoende is of wordt, het Volledig Pakket Thuis (VPT). Verpleeghuiszorg verschuift naar een latere levensfase. Daarbij is vaker sprake van een zwaarder zorgprofiel, een hogere leeftijd en sneller overlijden. In de toekomst lijkt de functie van het verpleeghuis zich te bewegen richting zorg voor ouderen in de allerlaatste fase van het leven. [PB1.1][MT1.2]
Verpleeghuizen zien steeds meer structureel lege bedden ontstaan en dit loopt, bij ongewijzigd beleid, naar verwachting de komende jaren verder op. Het vastgoed in de ouderenzorgsector is grotendeels verouderd en sluit niet meer aan bij de veranderende zorgvraag. Volgens Mike Tagage, voorzitter van de Branchegroep Zorg bij BDO, vraagt deze situatie om een herpositionering van de ouderenzorg: “Het zorgportfolio voor de ouderenzorg moet aangepast worden op basis van de veranderende zorgvraag. Zorgaanbieders moeten tijdig bepalen welke zorg, zowel intramuraal als extramuraal, zij op middellange termijn aanbieden en welke vastgoedportefeuille daarbij past. Omdat nieuw vastgoed doorgaans minimaal 30 jaar meegaat, is het van groot belang bij nieuwbouw niet automatisch uit te gaan van volledige vervangende capaciteit en te kiezen voor flexibele, multifunctioneel inzetbare bouwvormen.”
Tegelijkertijd kampt de ouderenzorg met oplopende beleidsmatige tariefkortingen in de komende jaren en mogelijk ook nog nieuwe bezuinigingen. Het vastgoedresultaat verbloemt op dit moment het rendement van zorginstellingen doordat de kapitaallasten op verouderd vastgoed laag zijn. BDO waarschuwt dat de ouderenzorg tot actie moet overgaan om toekomstige tariefschokken te kunnen opvangen. Tagage: “Werk met scenario’s, analyseer de financiële impact van aangekondigde kortingen en vertaal die naar concrete acties in de meerjarenbegroting. Zonder goed inzicht in het werkelijke resultaat, met een scheiding tussen de zorg- en vastgoedexploitatie, lopen instellingen het risico noodzakelijke veranderingen financieel niet aan te kunnen.” Verder adviseert BDO nog meer dan voorheen de samenwerking in de regio op te zoeken en schaalvoordelen bij investeringen te benutten.
Gehandicaptenzorg kampt met afbouw personeel niet in loondienst
In de gehandicaptenzorg blijkt de afhankelijkheid van personeel niet in loondienst problematisch. De inspanningen van zorgaanbieders om, als gevolg van de invoering van de Wet DBA de inhuur van zzp’ers af te bouwen, zijn grotendeels onsuccesvol. Per saldo kozen zzp’ers eerder voor het verlaten van de sector dan een vast dienstverband. Zo'n 2.000 professionals hebben de sector inmiddels verlaten. Tegelijkertijd steeg het ziekteverzuim naar 8,5%, waardoor de druk op het resterend personeel toeneemt.
Juist in de gehandicaptenzorg is dit een zorgelijke situatie, aldus Tagage: “In deze sector is vaak alleen personeel niet in loondienst beschikbaar voor het behandelen van mensen met de zwaarste zorgprofielen. Tegelijkertijd moet de sector het aandeel van zelfstandig personeel afbouwen als gevolg van de invoering van de Wet DBA. De vraag is echter of de gehandicaptenzorg hier beter van wordt. Bij een aantal instellingen ontstaat hierdoor zorg over de cliëntveiligheid. Dat een groot aantal professionals de sector verliet, was zeker geen bedoeld effect van de wet. Ook de dreigende bezuinigingen in deze sector, die meerdere keren uitgesteld zijn maar vanaf 2028 nog steeds in de boeken staan, hangen als een donkere wolk boven de gehandicaptenzorg. Daar komt nog bij dat in het coalitieakkoord wederom nieuwe bezuinigingen op de langdurige zorg staan, waarvan de verdeling over sectoren nog onbekend is. Om de impact van de uitstroom van personeel te beperken, raden wij gehandicaptenzorginstellingen aan om stevig in te zetten op AI en digitale technologie. Omdat in tegenstelling tot in de ouderenzorg hiervoor generieke financiële middelen ontbreken, zal de sector ook op domeinoverstijgende innovaties en samenwerking moeten inzetten.”
Het onderzoek toont wisselende cijfermatige resultaten over 2025. Het resultaat van de ouderenzorg daalde met liefst 20% tot € 783,6 miljoen, met name door afgevlakte opbrengsten. Het resultaat van de gehandicaptenzorg steeg juist met 16% tot € 349,9 miljoen, gedreven door tariefstijgingen bij een gelijkblijvend volume. Beide sectoren behaalden een positief rendement (ouderenzorg 2,7%, gehandicaptenzorg 2,5%), maar BDO benadrukt dat het hier om een vertekend beeld gaat doordat lage kapitaallasten op verouderd vastgoed deze resultaten stuwt. Het investeringsvolume in beide sectoren steeg flink in 2025. In de ouderenzorg steeg het netto-investeringsvolume met een factor tien tot € 363,2 miljoen, in de gehandicaptenzorg verdubbelde het tot € 207,5 miljoen. De investeringen werden grotendeels uit eigen portefeuille gefinancierd. Ondanks deze positieve ontwikkeling, blijft de noodzaak voor vernieuwing van de vastgoedportefeuille groot, aldus BDO.
Meer weten over de aanbevelingen die BDO doet aan zorginstellingen in de ouderen- en gehandicaptenzorg? Download de volledige Benchmark Langdurige Zorg 2026 “Stenen dragen de sector, maar hoe lang nog?”.