Vergewisplicht in de zorg: waarom een VOG alleen niet genoeg is

Een zorgverlener beschikt over de juiste diploma’s, staat ingeschreven in het BIG-register en overlegt een geldige Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG). Op het eerste gezicht lijkt de screening daarmee afgerond. Toch is dat niet voldoende. Op grond van de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) rust op zorginstellingen een vergewisplicht. 

Wat houdt de vergewisplicht in? 

Deze wettelijke verplichting houdt in dat een zorginstelling, voordat een zorgverlener wordt ingezet, moet onderzoeken of diens functioneren in het verleden geen belemmering vormt voor de inzet bij het verlenen van goede en veilige zorg. Het controleren van het arbeidsverleden dus. Het doel is duidelijk: voorkomen dat zorgverleners worden ingezet indien uit hun eerdere functioneren blijkt dat dit een risico kan opleveren voor de kwaliteit en veiligheid van de zorg. 

De vergewisplicht geldt niet alleen voor werknemers, maar ook voor zzp’ers, uitzendkrachten en gedetacheerden die namens de instelling zorg verlenen aan cliënten. Het inschakelen van een uitzend- of bemiddelingsbureau neemt de verantwoordelijkheid van de zorginstelling niet weg. De zorginstelling mag de vergewisplicht niet zonder eigen controle of toezicht contractueel afschuiven op het bureau. 

Welke controles zijn mogelijk? 

De wet schrijft niet volledig voor hoe een zorginstelling de vergewisplicht moet uitvoeren. Wel verwacht de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) dat de instelling actief onderzoek doet naar het arbeidsverleden en de geschiktheid van een kandidaat. Daarbij kan onder meer worden gedacht aan navraag bij eerdere werkgevers, controle van diploma’s en certificaten, raadpleging van het BIG-register, het SKJ-register, tuchtrechtregisters of andere relevante beroepsregisters, en het opvragen van een VOG. Een VOG is verplicht binnen de Wlz-zorg, de Intramurale GGZ en de jeugdzorg. 

Waarom is een VOG niet genoeg? 

Een geldige VOG betekent niet automatisch dat aan de vergewisplicht is voldaan. Bij de beoordeling van een VOG wordt onderzocht of het justitiële verleden van een persoon een bezwaar vormt voor de specifieke functie of werkzaamheden. Een VOG geeft daarom op zichzelf geen volledig beeld van het eerdere professionele of zorginhoudelijke functioneren van een zorgverlener. 

Privacy en vastlegging 

Bij het opvragen en verstrekken van referenties moet rekening worden gehouden met de privacyregels en eventuele geheimhoudingsverplichtingen. De verwerking van persoonsgegevens moet een geldige grondslag hebben en beperkt blijven tot gegevens die voor het doel van de screening noodzakelijk zijn. 

Voor HR-afdelingen is de vergewisplicht geen administratieve formaliteit, maar een structureel onderdeel van het wervings- en selectieproces. De instelling moet kunnen laten zien dat zij op een goede manier heeft onderzocht of de kandidaat geschikt is. Het is daarom verstandig om de uitgevoerde controles en de gemaakte afweging vast te leggen. 

Conclusie 

De vergewisplicht vraagt om meer dan een check van diploma’s, registraties en een VOG. Zorginstellingen moeten actief onderzoeken of een zorgverlener op basis van diens eerdere functioneren veilig en verantwoord kan worden ingezet.  

Praktijktip: Zorg voor een vast screeningsprotocol en leg uitgevoerde controles en afwegingen vast. Zo voldoet u niet alleen aan de Wkkgz, maar kunt u dit ook aantonen bij toezicht door de IGJ.