Nieuwe ACM-regels voor overnames: wat betekent dit voor private equity?

Artikel

Gepubliceerd: 
De Tweede Kamer heeft op 22 september 2026 ingestemd met een uitbreiding van het Nederlandse concentratietoezicht. Het voorstel ligt nu bij de Eerste Kamer. De kern lijkt op het eerste gezicht tegenstrijdig: minder overnames worden automatisch meldingsplichtig, terwijl de Autoriteit Consument & Markt (ACM) juist meer ruimte krijgt om bepaalde kleinere overnames alsnog te onderzoeken. Voor private-equitypartijen vraagt dit om een andere voorbereiding op overnames en buy-and-buildstrategieën.

Het nieuwe kader in hoofdlijnen

Van € 30 miljoen naar € 75 miljoen
Onder de huidige regels moet een overname, fusie of joint venture in beginsel bij de ACM worden gemeld als de betrokken ondernemingen samen wereldwijd ten minste € 150 miljoen omzet behalen én ten minste twee van hen elk minimaal € 30 miljoen omzet in Nederland realiseren. Het aangenomen amendement verhoogt die tweede drempel naar € 75 miljoen. De gezamenlijke wereldwijde omzetdrempel van € 150 miljoen blijft ongewijzigd. Als de wet in deze vorm in werking treedt, zullen daardoor aanzienlijk minder transacties automatisch bij de ACM hoeven te worden gemeld.

De inroepbevoegdheid als vangnet
Tegelijkertijd krijgt de ACM een nieuw vangnet. Zij kan een transactie die onder de reguliere meldingsdrempels blijft, alsnog ter beoordeling inroepen wanneer er aanleiding is om aan te nemen dat die transactie de mededinging op de Nederlandse markt significant kan belemmeren. De aangenomen tekst stelt daarbij als ondergrens dat ten minste één betrokken onderneming in het voorafgaande kalenderjaar minimaal € 50 miljoen omzet in Nederland behaalde. Voor deze drempel van € 50 miljoen is niet alleen de omzet van de target relevant: ook de omzet van de relevante groep kan worden meegeteld. Daardoor kan de ACM een acquisitie van een relatief kleine target onderzoeken, ook wanneer die target zelf slechts een beperkte omzet realiseert.

De ACM kan eerst informatie opvragen om te bepalen of nader onderzoek nodig is. Dat verzoek moet worden gedaan binnen vier weken nadat de ACM kennis heeft gekregen van het voornemen of nadat de transactie publiek is aangekondigd. Voor reeds uitgevoerde transacties geldt een uiterste termijn die aanknoopt bij zes maanden na het van kracht worden van de overeenkomst. Besluit de ACM de transactie daadwerkelijk in te roepen, dan geldt in beginsel hetzelfde verbod op uitvoering als bij een reguliere melding. Omdat de definitieve werkwijze nog in een ACM-richtsnoer moet worden uitgewerkt en het voorstel nog door de Eerste Kamer moet worden behandeld, zijn de precieze gevolgen nog niet definitief.

Waarom is dit relevant voor private equity?

De voorgestelde bevoegdheid is nadrukkelijk mede bedoeld voor seriële acquisities door investeringsmaatschappijen. De ACM wil hiermee zogenoemde killer acquisitions tegengaan: overnames van innovatieve of snelgroeiende ondernemingen door een grotere marktpartij, waardoor een potentiële toekomstige concurrent verdwijnt. Daarnaast wordt beoogd ook het zogenoemde kralenrijgen tegen te gaan. Een afzonderlijke add-on acquisitie kan namelijk een beperkte omvang hebben en daardoor onder de reguliere meldingsdrempels blijven, maar een reeks overnames kan op lokaal, regionaal of nichemarktniveau toch leiden tot een sterke marktpositie. De ACM noemt onder meer de zorgsector, dierenartspraktijken, accountancy en kinderopvang als voorbeelden van markten waar dit risico kan spelen.

Voor private-equitypartijen zijn vooral de volgende punten van belang:
  • Kijk verder dan de target. Voor de omzetdrempels en de mededingingsanalyse telt doorgaans de relevante groep mee. Ook eerdere acquisities binnen hetzelfde fonds, dezelfde portfoliogroep of dezelfde markt kunnen het risicobeeld beïnvloeden.
  • Analyseer de buy-and-buildstrategie als geheel. Breng marktaandelen, lokale overlap, concurrentiedruk en de reeks eerdere en voorgenomen overnames vroeg in kaart. Een lage koopprijs of beperkte targetomzet sluit inroeping niet uit.
  • Bouw ruimte in de transactiedocumentatie in. Denk daarbij niet alleen aan een mededingingsvoorbehoud en een passende longstopdatum, maar ook aan afspraken over uitgestelde integratie, informatie-uitwisseling, samenwerking bij een onderzoek en de verdeling van het risico van eventuele remedies na closing.
  • Een snelle closing neemt het risico niet weg. Een afgeronde transactie onder de reguliere drempels kan de ACM achteraf onderzoeken en daaraan voorwaarden, remedies of zelfs ongedaanmaking verbinden. Dat raakt integratie, financiering, governance en exit. Maak daarom afspraken over de periode na closing en beoordeel of vroegtijdig contact met de ACM wenselijk is.
  • Houd rekening met signalen van derden. Concurrenten, klanten, leveranciers en brancheorganisaties kunnen de ACM via een meldpunt attenderen op een transactie. Vooral bij een reeks acquisities in een lokale, regionale of nichemarkt kan zo’n signaal tot vragen van de ACM leiden, ook los van omzet en marktaandelen.
De verhoging van de reguliere drempel vermindert dus het aantal verplichte meldingen, maar maakt de analyse niet eenvoudiger. De klassieke vraag “Zijn de omzetdrempels gehaald?” krijgt een tweede laag: “Kan deze transactie, bezien in haar marktcontext en als onderdeel van een acquisitiestrategie, alsnog de aandacht van de ACM trekken?” Voor private equity verschuift het werk daardoor van een relatief harde drempeltoets naar een bredere risico-inschatting.

Praktische aanpak

Wij adviseren om bij iedere Nederlandse acquisitie al in de eerste transactiefase een korte inroepanalyse uit te voeren. Die analyse moet niet alleen naar omzet kijken, maar ook naar marktstructuur, lokale of regionale overlap, eerdere acquisities en interne documenten over de buy-and-buildstrategie. Bij een verhoogd risico is het raadzaam de planning en transactiedocumentatie daarop in te richten en te beoordelen of voorafgaand contact met de ACM wenselijk is. Leg de uitkomst vast, zodat later kan worden uitgelegd waarom wel of niet voor melding of contact is gekozen.

Vooruitkijken

Het voorstel is nog geen geldend recht. Na instemming door de Tweede Kamer moet de Eerste Kamer het wetsvoorstel nog behandelen. Vervolgens treedt de wet in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen moment. Voorafgaand aan de inwerkingtreding moet de ACM bovendien een conceptrichtsnoer over de toepassing van de inroepbevoegdheid in openbare consultatie brengen. Inwerkingtreding wordt daarom niet vóór 2027 verwacht. Het precieze moment blijft afhankelijk van de parlementaire behandeling, de consultatie en de verdere uitwerking door de ACM.

Private-equitypartijen hoeven de definitieve invoering echter niet af te wachten. De mogelijke toepassing op overnames van kleine targets, seriële acquisities en buy-and-buildstrategieën maakt het verstandig om de nieuwe risicoanalyse nu al in het dealproces op te nemen. De consultatie van het ACM-richtsnoer zal bovendien een belangrijk moment zijn om meer duidelijkheid te krijgen over de transacties en marktkenmerken waarop de ACM zich naar verwachting zal richten.

Wat betekent dit voor uw transacties?

De nieuwe regels kunnen direct gevolgen hebben voor de haalbaarheid, timing en inrichting van overnames en buy-and-buildstrategieën. BDO Legal kan u ondersteunen met een vroege inroepanalyse, een beoordeling van mededingingsrisico’s en de vertaling daarvan naar een werkbare transactiestructuur en passende afspraken in de transactiedocumentatie.

Twijfelt u of een voorgenomen transactie of uw acquisitiestrategie ondanks de omzetdrempels binnen het bereik van de nieuwe bevoegdheid kan vallen? Of wilt u weten wat de voorgestelde wijzigingen concreet voor uw organisatie betekenen?

Neem dan gerust contact met ons op. Wij denken graag vroegtijdig en praktisch met u mee.

Auteur(s)