Life sciences: betaalt u het juiste btw-tarief voor uw product

Bedrijven in de life sciences-sector werken op het snijvlak van biologie, chemie en technologie om ziekten te voorkomen en te behandelen. Ze ontwikkelen geneesmiddelen, vaccins, medische hulpmiddelen, diagnostiek en gezondheidsproducten, van farmaceuten en biotechbedrijven tot innovatieve startups. Het is een sector waarin innovatie vaak sneller gaat dan de (fiscale) regels kunnen bijhouden. Juist bij producten als voedingssupplementen, zelfzorggeneesmiddelen en medische hulpmiddelen ontstaan daardoor geregeld grijze gebieden in de btw- en douanewetgeving. In dit artikel bespreken wij enkele actuele ontwikkelingen op dit vlak. 

Hoge Raad: magische truffels geen voedingsmiddelen onder verlaagd btw-tarief 

In april 2026 heeft de Hoge Raad uitspraak gedaan over de btw-behandeling van zogenoemde magische truffels. Deze truffels (specifieke paddenstoelen) zijn eetbaar, maar worden gebruikt om hun psychedelische effecten. De centrale vraag was of zij als voedingsmiddel voor menselijke consumptie aangemerkt konden worden, wat recht zou geven op het lagere 9%-tarief. 

De Hoge Raad oordeelde dat magische truffels weliswaar voedingsstoffen bevatten, maar door consumenten vrijwel uitsluitend worden ingenomen vanwege hun bewustzijnsveranderende uitwerking en niet om voedingsstoffen binnen te krijgen. Bovendien moeten ze vanwege die hallucinogene werking in zeer kleine hoeveelheden worden geconsumeerd, waardoor de inname van eventuele voedingsstoffen verwaarloosbaar is. 

Dit arrest bevestigt dat producten die primair als genotmiddel worden gebruikt, niet zomaar onder ‘voedingsmiddelen’ in fiscale zin vallen, ook al zijn ze technisch eetbaar. 

Kennisgroep Belastingdienst: maagtabletten geen voedingsmiddel 

Ook de Belastingdienst heeft in april 2026 een standpunt ingenomen over de afbakening van voedingsmiddelen. De Kennisgroep Omzetbelasting publiceerde een standpunt over het btw-tarief voor bepaalde maagtabletten met calciumcarbonaat (een bekend antacidum tegen maagzuur). Deze kauwtabletten werden door de producent gepresenteerd als ‘voedingssupplement’ (de verpakking vermeldde onder andere calcium als ondersteunend voor de spijsvertering), wat de suggestie wekt dat ze onder het 9%-tarief voor voedingsmiddelen zouden kunnen vallen. De Kennisgroep kwam echter tot de conclusie dat ook deze maagtabletten niet als voedingsmiddel kunnen worden aangemerkt. 

Doorslaggevend is wederom het gebruik en doel van het product: een gemiddelde consument neemt zo’n tablet in tegen brandend maagzuur en oprispingen (vanwege het therapeutische effect) en niet vanwege de aanwezige voedingsstoffen, zoals calcium. Dat de verpakking verwijst naar een ‘voedingssupplement’ verandert deze kwalificatie niet. De maagtabletten vallen bovendien niet onder de categorie geneesmiddelen met een handelsvergunning die anders in aanmerking zouden kunnen komen voor 9% btw. De levering van deze maagtabletten moet worden belast met 21% btw. 

Douane: vitaminepreparaat als voedingssupplement, niet als geneesmiddel 

Dat de afbakening ook op douanevlak scherp ligt, blijkt uit een zaak over vitaminepillen met een hoog vitaminegehalte. De vraag was of dit product als geneesmiddel (GN-post 3004) of als voedingssupplement (GN-post 2106) moest worden ingedeeld, een onderscheid met directe gevolgen voor het invoertarief. Hof Amsterdam oordeelde eind 2025 dat het product onder post 2106 9092 valt, omdat een therapeutische of profylactische werking niet op de verpakking of in een bijsluiter is vermeld en het product kennelijk enkel de algehele gezondheidstoestand bevordert. Er is geen sprake van een geneesmiddel. Dit leidt tot substantiële douanerechten (12,8%). 

Verbruiksbelasting non-alcoholische dranken 

Ten slotte kunnen er bij verhandeling ook producten onder de verbruiksbelasting (een accijnsalternatief voor non-alcoholische dranken) vallen. Daarbij is ook de kwalificatie als geneesmiddel of voedingsmiddel (drank) een belangrijk onderscheid. De Douane heeft hier ook steeds meer aandacht voor. 

Wat betekenen deze ontwikkelingen voor de praktijk? 

De rode draad in deze zaken is duidelijk: de btw-tariefsbepaling en douaneclassificatie voor innovatieve life sciences-producten vergen een scherpe blik op hoe een product wordt gepositioneerd én in de praktijk wordt gebruikt. Niet enkel de benaming of de ingrediënten, maar het feitelijke gebruiksdoel is doorslaggevend. Een ogenschijnlijk klein verschil in classificatie kan bepalen of u 9% of 21% btw afdraagt, of douanerechten en/of verbruiksbelasting verschuldigd zijn. 

Dat verschil raakt niet alleen de prijs van uw product voor de consument, maar ook uw interne marges en administratieve verplichtingen. Wordt achteraf een onjuist tarief vastgesteld, dan loopt u het risico op naheffingen. Een tijdige en goed onderbouwde toets van uw productportfolio is daarom geen overbodige luxe, maar een manier om zowel fiscale risico's als gemiste kansen voor te zijn. 

Wat kan BDO voor u betekenen? 

BDO heeft diepgaande expertise op het snijvlak van btw en life sciences. Wij kunnen u onder meer helpen bij: 

• Btw-tarief en -positie bepalen: onze specialisten kunnen vaststellen of uw product in aanmerking komt voor het verlaagde btw-tarief (9%) of dat het algemene tarief (21%) van toepassing is, op basis van de nieuwste jurisprudentie en beleidsstandpunten. Zij brengen daarbij in één keer in kaart welke btw-risico's en -kansen er in uw portfolio spelen: past u nu het hoge tarief toe terwijl een deel van uw producten wellicht onder het lage tarief valt (of andersom)? 
• Douaneclassificatie en beoordeling verbruiksbelasting/accijnzen: vaak gaan btw-tariefsbepaling en douane-indeling hand in hand. Onze specialisten bekijken of de douaneclassificatie van uw goederen (voor import/export) aansluit bij de fiscale behandeling. Daarbij hoort het aanvragen van een Bindende Tariefinlichting (BTI) bij de Douane ook tot de mogelijkheden. Ook bij accijnzen en verbruiksbelasting kunnen we u van dienst zijn. 

Bent u actief in de life sciences en heeft u vragen over de btw-behandeling van uw producten? Neem dan gerust contact op met de btw- en douaneadviseurs van BDO.