Digital Twin-technologie kan audits fundamenteel veranderen

Digital Twin-technologie heeft de potentie om de betrouwbaarheid en toegevoegde waarde van financiële audits te vergroten en daarmee de toekomst van audits serieus te veranderen. Dat blijkt uit een verkennend onderzoek naar toepassing van innovatieve technologie in het auditvak van de Audit Innovation & Technology-afdeling van BDO Nederland dat in samenwerking met de IT Audit, Compliance & Advisory- (ITACA) opleiding van de Vrije Universiteit Amsterdam (VU) is uitgevoerd. De onderzoekers van de VU en BDO laten zien dat een audit op basis van een Digital Twin - een virtueel model van de financiële werkelijkheid van een organisatie - audits niet alleen sneller en betrouwbaarder kan maken, maar ook een nieuwe kwaliteitsstandaard kan zetten voor inzicht en risicobeheersing. De uitkomsten zijn gebundeld in een whitepaper en gepubliceerd door de VU op 5 maart 2026.

Virtuele simulatie zorgt voor verhoogde objectiviteit en kwaliteit

Een Digital Twin is een virtueel model van een fysiek object, proces of systeem dat continu wordt bijgewerkt met actuele data. Hierdoor kunnen gedrag en prestaties in de werkelijkheid worden nagebootst, voorspeld en gecontroleerd. Digital Twins worden onder meer gebruikt door ontwerpers van kritische onderdelen in de industrie en zijn volgens de onderzoekers van BDO en de VU ook te gebruiken om financiële processen nauwkeuriger te simuleren. Door gebruik te maken van een Digital Twin worden mogelijke afwijkingen in de gerapporteerde cijfers van een organisatie sneller gedetecteerd. Een audit op basis van een Digital Twin is bovendien betrouwbaarder, omdat daarbij – in tegenstelling tot een reguliere controle – vooral gebruik wordt gemaakt van door derden geverifieerde data die de organisatie in- en uitgaat, zoals banktransacties, belastingaangiften, orders en pakbonnen. Het gebruik van intern gegenereerde gegevens, zoals grootboektransacties, wordt tot een minimum beperkt. De onderzoekers omschrijven dit in het paper als een audit volgens een ‘outside-in-aanpak’. Gecombineerd met de simulatie door middel van een Digital Twin leidt dit potentieel tot een hogere auditkwaliteit.

Slimmer en strategischer 

Door gebruik te maken van een actuele digitale kopie van de financiële processen wordt het auditproces niet alleen effectiever, maar ook strategischer. Routinematige controles, zoals steekproeven, kunnen worden beperkt, waardoor auditors zich richten op materiële afwijkingen en risicogebieden. Zo komen knelpunten sneller aan het licht waarover de auditor alsmede de auditee eerder met elkaar een gesprek kunnen voeren. De onderzoekers benadrukken in het paper dat audits op basis van een Digital Twin een verandering in mindset vraagt: auditors moeten leren technologie toe te passen, processen te simuleren en proactief risico’s te identificeren. Hiermee kan de auditor betere invulling geven aan de natuurlijke adviesfunctie. Voor de auditee verschuift de focus van het alleen voldoen aan controle-eisen ook naar het versterken van risicobeheersing en eerdere besluitvorming op basis van externe en onafhankelijke data. Dat maakt audits nog waardevoller als een strategisch instrument voor duurzame groei. 

“Digital Twin is een transformatieve technologie die de audituitvoering aanmerkelijk kan hervormen”, reageert Prof. Dr. Abbas Shahim (RE), Hoogleraar IT-auditing aan de VU en leider van het onderzoek. “Deze veelzijdige technologie integreert real-time data, simulaties en analytics om een jaarrekening te modelleren en mogelijke controle-uitkomsten te voorspellen. Dit verkennende onderzoek verbindt theorie, innovatie en praktijk, en laat zien dat deze digitale replica verschillende praktische voordelen biedt. De auditor kan daarmee verschillende scenario's data-gedreven simuleren, en eerder dan voorheen eventuele risico's digitaal ontdekken en analyseren voordat de gedetecteerde risico's zich materialiseren.”

BDO kiest voor innovatie van betekenis

Het verbeteren van het auditproces en proactief handelen ten aanzien van (technologische) ontwikkelingen zijn kernthema’s binnen BDO’s auditpraktijk. Met innovatieve methoden, data-analyse via AI en samenwerking met de wetenschap wil BDO organisaties verder brengen en transparantie in verslaggeving stimuleren. Marcel Mans, Head of Audit van BDO: “We innoveren niet alleen onze auditprocessen, we bouwen samen met IT-partners en eigen activiteiten aan de standaard van morgen. Daar is dit onderzoek naar Digital Twin-technologie een voorbeeld van. Met snellere, slimmere en betrouwbaardere oplossingen en processen creëren we echte waarde voor ons vak en onze klanten.” Marco Francken, Partner bij BDO en mede-onderzoeker vult aan: “We zien de toekomst waarin wij geloven steeds dichterbij komen. Our perception shapes performance.” 

In ontwikkelingsfase

Hoewel de mogelijkheden van Digital Twin-technologie veelbelovend zijn, zijn er op dit moment nog verschillende blockers die volledige implementatie in audits belemmeren. Zo is bijvoorbeeld een veilige, data-uitwisseling met externe bronnen - zoals overheidsbronnen - nog niet geborgd en zijn directe koppelingen met deze externe bronnen nog niet beschikbaar. Daarnaast moet de kwaliteit van de AI-techniek die gebruikt wordt bij dergelijke audits nog verder worden onderzocht. “Juist deze uitdagingen vormen een belangrijk onderdeel van innovatie: technologie ontwikkelt zich razendsnel en wat vandaag onmogelijk lijkt, kan morgen realiteit zijn. Daarom is het essentieel om bij te blijven en actief te investeren in kennis en ontwikkeling. Bij BDO doen we dat continu, zodat we niet alleen inspelen op technologische veranderingen, maar ook vooroplopen in het toepassen van innovatieve oplossingen voor onze klanten”, aldus Mans.

Het gehele onderzoek is te downloaden op de website van de ITACA-opleiding aan de Vrije Universiteit.

Lees het onderzoek