De aandeelhoudersovereenkomst: voorkom dat u vast komt te zitten

Koopt u de minderheid van de aandelen, of verkoopt u de meerderheid? Pas dan goed op en laat uw rechten en plichten goed vastleggen in een aandeelhoudersovereenkomst.

De rol van de aandeelhoudersovereenkomst

De statuten van een vennootschap vormen de officiële regels van de vennootschap. Deze regels worden notarieel vastgelegd en vormen als het ware de ‘grondwet’ van de vennootschap. Wanneer iemand de statuten wil inzien, kunnen deze (tegen betaling) worden opgevraagd bij de Kamer van Koophandel. Het is echter niet altijd wenselijk dat alle bestaande afspraken tussen aandeelhouders openbaar zijn. Sommige afspraken wil je als aandeelhouders onder elkaar houden.

Flexibele afspraken tussen aandeelhouders

Wanneer u - voor zover mogelijk - in afwijking van de statuten wilt handelen, kunt u een aandeelhoudersovereenkomst overwegen. In deze overeenkomst kunnen afspraken worden vastgelegd over de verhouding tussen u, de andere aandeelhouders en de vennootschap. De afspraken kunnen onder andere betrekking hebben op de vennootschapsorganisatie (corporate governance), hoe aandeelhouders willen omgaan met de aankoop en verkoop van aandelen van de vennootschap, aanvullende financiering, exitstrategie en dividenduitkeringen.

De aandeelhoudersovereenkomst is, zeker in vergelijking met de wet en de statuten, een flexibel document: het kan worden opgemaakt, gewijzigd en beëindigd zonder tussenkomst van een notaris. Wanneer een aandeelhouder partij wordt bij de overeenkomst, komen die afspraken ook voor hem te gelden.

(Minderheids)bescherming en verplichte loyaliteit

In een aandeelhoudersovereenkomst worden vaak aanvullende afspraken gemaakt over onder welke omstandigheden een aandeelhouder zijn aandelen te koop moet aanbieden en tegen welke prijs dit moet gebeuren, de zogenaamde early, good en bad leaver-bepalingen. Voor minderheidsaandeelhouders kan een aandeelhoudersovereenkomst zeer interessant zijn wanneer er in de overeenkomst afspraken zijn opgenomen die uw minderheidsbelangen beschermen, bijvoorbeeld door bij belangrijke besluiten van de algemene vergadering - zoals een statutenwijziging - een grotere meerderheid of unanimiteit te vereisen.

Waar let u op?

Een aandeelhoudersovereenkomst kan positief of negatief uitpakken voor u als minderheidsaandeelhouder. Waar let u op?

Wij raden u aan om op te letten bij verschillende bepalingen in de overeenkomst, bijvoorbeeld bepalingen die: 

• De andere aandeelhouders met de meerderheid van de stemmen belangrijke beslissingsmacht geven over bepaalde besluiten, of hun wettelijke/statutaire zeggenschap niet of onvoldoende inperken. U kunt hier denken aan belangrijke aandeelhoudersbesluiten, zoals de uitkering van dividend of andere belangrijke besluiten van het bestuur waar de algemene vergadering (van aandeelhouders) haar goedkeuring aan moet geven.
• U verplichten om aanvullend te investeren in de vennootschap, bijvoorbeeld wanneer de onderneming verlies draait. Hierdoor kunt u zomaar verplicht worden om financieel meer bij te dragen aan de vennootschap dan u van plan was.
• Bepalen dat de vennootschap nieuwe aandelen uitgeeft, om de vennootschap verder te financieren. Wanneer er meer aandelen beschikbaar komen en u niet mee kan of wil investeren, kan uw belang in de vennootschap verwateren.
• U in bepaalde omstandigheden verplichten om uw aandelen te koop aan te bieden. Vaak dient u zelfs uw aandelen tegen een lagere koopprijs dan de daadwerkelijke waarde aan te bieden. 

U kunt door de hiervoor genoemde bepalingen als minderheidsaandeelhouder spreekwoordelijk ’achter de tralies’ worden gezet. Het is daarom raadzaam om goed op te letten wat u met elkaar afspreekt en wat daar voor u de gevolgen van zijn. 

Wat spreekt u af?

Afspraken in de aandeelhoudersovereenkomst kunnen een vergaande doorwerking hebben richting de vennootschap. Het gevolg hiervan kan zijn dat de overeenkomst prevaleert boven de statuten en soms zelfs boven de wet (mits niet in strijd met dwingend recht). Het is belangrijk dat u nadenkt over de toekomst.  Hoe gaan de partijen om met erfopvolging, overdracht aan partners of juist echtscheiding? Of wat als een aandeelhouder-bestuurder geen bestuurder meer wil zijn, maar enkel aandeelhouder? Is dat wenselijk, of liever niet? U sluit als het ware een (tijdelijk) huwelijk met uw medeaandeelhouder(s), met de aandeelhoudersovereenkomst als huwelijkse voorwaarden. De uitwerking van de antwoorden op deze vragen in de aandeelhoudersovereenkomst is maatwerk.

Afspraak is afspraak 

U gaat als (minderheids)aandeelhouder samen met uw medeaandeelhouder(s) in veel gevallen een langdurige juridische relatie aan die op een juiste en duidelijke manier moet worden vastgelegd, zodat u in de toekomst niet voor onplezierige verrassingen komt te staan. Een goede aandeelhoudersovereenkomst kan conflicten voorkomen en geeft voorspelbaarheid en rust voor de aandeelhouders. Want het beste moment om afspraken te maken over moeilijke situaties is toch vaak het moment dat het allemaal goed gaat.

Meer weten?

Heeft u vragen over de gevolgen van een overname voor uw positie of wilt u uw rechten in een aandeelhoudersovereenkomst laten vastleggen of laten beoordelen? De specialisten van BDO helpen u graag verder. Wij denken graag met u mee, ook als u nog niet precies weet wat u nodig heeft. Neem gerust rechtstreeks contact op met mij, of e-mail om in contact te komen met een van onze andere specialisten en om een vrijblijvend gesprek te plannen.