Artikel:

Vrijstelling overdrachtsbelasting bij bedrijfopvolging binnen familie

30 november 2018

Bij de overdracht van aandelen in een vastgoedvennootschap (bijvoorbeeld een NV of BV) is in beginsel overdrachtsbelasting verschuldigd over de waarde van de onroerende zaken die in bezit zijn bij de vastgoedvennootschap. Ook als de exploitatie van de onroerende zaken een onderneming vormt. Zou dezelfde onderneming worden gedreven door een IB-ondernemer (bijvoorbeeld een eenmanszaak of vof), dan is de schenking van de onderneming waartoe de onroerende zaak behoort, aan bepaalde familieleden vrijgesteld van overdrachtsbelasting. De Hoge Raad heeft beslist dat deze vrijstelling ook geldt voor de verkrijging van de aandelen in een vastgoedvennootschap, mits aan de overige eisen van de vrijstelling wordt voldaan. Hieronder gaan wij nader in op dit arrest.

Schenken van ondernemingsvermogen

Met ingang van 1 januari 2010 is het schenken van aandelen in een vennootschap met een onderneming aantrekkelijker geworden door de verruimde bedrijfsopvolgingsfaciliteiten. De inkomstenbelastingclaim over de waarde van het ondernemingsvermogen kan de schenker onder bepaalde voorwaarden doorschuiven naar de verkrijger. Tegelijkertijd heeft de verkrijger recht op een grote schenkbelastingvrijstelling (minimaal 83% van het ondernemingsvermogen is vrijgesteld van schenkbelasting). Het schenken van aandelen in een actieve vastgoedvennootschap was echter niet tot nauwelijks interessant, omdat er geen vrijstelling voor de overdrachtsbelasting van toepassing zou zijn. De verkrijger was alsnog 2% of 6% overdrachtsbelasting verschuldigd over de waarde van de in de vennootschap aanwezige onroerende zaken.

Vrijstelling overdrachtsbelasting van toepassing bij schenking IB-onderneming

Bij het schenken van een IB-onderneming (zoals een eenmanszaak of aandeel in een vof) is daarentegen wel een vrijstelling overdrachtsbelasting van toepassing voor de tot het ondernemingsvermogen behorende onroerende zaken (vrijstelling voor bedrijfsopvolging). Hierbij geldt wel als voorwaarde dat de verkrijger een broer, zus, kind, kleinkind of echtgenoot van de schenker is. Bovendien moet de verkrijger de onderneming voortzetten. Deze vrijstelling heeft als doel de continuïteit van ondernemingen niet te belemmeren in het geval van een bedrijfsopvolging binnen de familie.

Vrijstelling overdrachtsbelasting volgens Hoge Raad ook van toepassing bij schenking aandelen vastgoedvennootschap

De zoon heeft in deze casus aandelen in een BV geschonken gekregen van zijn moeder. Het vermogen van de BV bestond uit onroerende zaken waarbij niet ter discussie stond dat sprake was van een onderneming. De verkrijging van aandelen was in de basis belast met overdrachtsbelasting, omdat de BV kwalificeert als een vastgoedvennootschap. De zoon was van mening dat de vrijstelling overdrachtsbelasting ook voor de verkregen aandelen geldt. Het mag volgens hem niet uitmaken of de onderneming wordt gedreven door middel van een IB-onderneming of door een BV. Hij verwees naar de zogenoemde ‘doorkijkarresten’. In deze arresten heeft de Hoge Raad in de context van andere vrijstellingen in de overdrachtsbelasting beslist, dat het niet mag uitmaken of het vastgoed direct of indirect via aandelen wordt verkregen. In beide situaties was de betreffende vrijstelling in de overdrachtsbelasting van toepassing. De Hoge Raad stelt de zoon in het gelijk: de doorkijkbenadering geldt dus ook in de context van de vrijstelling voor bedrijfsopvolging.

Dit arrest betekent dat het schenken van aandelen in een BV waarin een onderneming wordt gedreven en die kwalificeert als vastgoedvennootschap aantrekkelijker wordt. Niet alleen zijn – onder voorwaarden – de bedrijfsopvolgingsfaciliteiten in de inkomstenbelasting en schenkbelasting van toepassing, maar ook de vrijstelling overdrachtsbelasting kan nu toegepast worden, mits aan de voorwaarden wordt voldaan.

Meer informatie

Overweegt u uw aandelen in een ondernemende vennootschap met veel onroerende zaken over te dragen aan de volgende generatie? Zorg dan dat u en uw opvolgers gebruik kunnen maken van de bedrijfsopvolgingsfaciliteiten in de inkomstenbelasting, schenkbelasting en overdrachtsbelasting. Let op! De regelingen zijn ingewikkeld en iedere faciliteit kent zijn eigen voorwaarden. Laat u daarom goed voorlichten. Neem voor meer informatie met een van onze specialisten.