Artikel:

Verzorgingsregeling: alimentatie, natuurlijke verbintenis of schenking?

15 april 2020

Bij het verbreken van de relatie kan de behoefte bestaan om een verzorgingsregeling te treffen. Deze verzorgingsregeling kan worden vormgegeven door alimentatie, een natuurlijke verbintenis of schenking. De scheidslijnen tussen deze drie vormen zijn niet altijd even scherp. Dat blijkt ook uit een recente situatie, waar de Rechtbank Zeeland-West-Brabant oordeelde dat de verzorgingsregeling gebaseerd was op een de voldoening aan een natuurlijke verbintenis. In dit perspectief informeren wij u over de verschillende varianten van de verzorgingsregeling. 

Wat is alimentatie?

Na beƫindiging van een huwelijk of geregistreerd partnerschap heeft degene met onvoldoende inkomsten op grond van de wet recht op alimentatie-uitkeringen van de ex-partner. De ex-partners kunnen in onderling overleg afwijken van de wettelijke regeling, bijvoorbeeld van de duur van de alimentatie of de hoogte daarvan. De alimentatiegerechtigde is inkomstenbelasting over de uitkering verschuldigd. Voor de alimentatieplichtige is de uitkering een aftrekpost.

Wat is een natuurlijke verbintenis?

Nakoming van uit de wet of uit overeenkomst voortvloeiende verbintenissen, kan rechtens afgedwongen worden. Alimentatie is een voorbeeld daarvan. Bij natuurlijke verbintenissen is kenmerkend dat nakoming daarvan niet afgedwongen kan worden. In situaties dat geen recht bestaat op alimentatie, kan de verzorgingsregeling voor de ex-partner volgen uit een dringende morele verplichting. Of deze dringende morele verplichting bestaat, moet objectief gemeten worden. Oftewel, ook een ander zou zich in dezelfde situatie tot de bewuste prestatie moreel verplicht voelen. 

Wat is een schenking?

Een schenking is een overeenkomst, waarbij de schenker uit vrijgevigheid uit zijn eigen vermogen de ontvanger verrijkt. Hier staat de vrijgevigheidsgedachte van de verstrekker voorop en is juist geen sprake van een wettelijke of dringende morele verplichting.

Bijzonder is dat in de Successiewet expliciet is opgenomen dat de voldoening aan een natuurlijke verbintenis als schenking wordt aangemerkt. Overigens is vervolgens een vrijstelling opgenomen. Op de belastingplichtige rust de bewijslast dat sprake is van een natuurlijke verbintenis.

Rechtbank: overbedeling is voldoening aan natuurlijke verbintenis 

Een man en een vrouw waren in gemeenschap van goederen gehuwd. In 2016 zijn zij gescheiden. Uit de alimentatieberekeningen volgt dat geen alimentatie hoeft te worden betaald. In het echtscheidingsconvenant is opgenomen dat de man met de overbedeling wil voldoen aan een natuurlijke verbintenis, te weten zijn verzorgingsplicht om toe te zien op een fatsoenlijke huisvesting voor zijn ex-vrouw en kinderen. Zijn ex-vrouw was namelijk niet zelfstandig in staat om in haar levensonderhoud te voorzien. Zij kwam niet voor een uitkering in aanmerking en beheerste de Nederlandse taal onvoldoende. Bovendien had zij geen netwerk in Nederland om op terug te vallen en ondervond zij psychische klachten van de echtscheiding. Daardoor voelde de man zich moreel gedrongen de woning geheel toe te bedelen aan de vrouw. Zij werd overbedeeld. 

De inspecteur meent dat sprake is van een schenking en legt aan de vrouw een aanslag schenkbelasting op. De rechtbank geeft echter het gelijk aan de vrouw, omdat zij voldoende heeft aangetoond dat de overbedeling volgt uit de voldoening aan een natuurlijke verbintenis. Het feit dat de alimentatieberekening geen verplichting oplegt tot bijdragen aan levensonderhoud, doet hieraan niets af. De aanslag schenkbelasting wordt vernietigd.

Meer informatie

De vraag of sprake is van alimentatie, voldoening aan een natuurlijke verbintenis of schenking zal zich steeds vaker voordoen. Samenleefvormen en variaties in relaties worden immers steeds meer divers en complexer. Wilt u meer informatie over de (fiscale gevolgen van) verzorgingsregelingen tussen ex-partners? Neem contact op met een van onze adviseurs.