Artikel:

Verkiezingen 2021: meer ruimte voor belastingheffing voor gemeenten?

16 maart 2021

In de aankomende kabinetsformatie staan de formerende partijen voor een groot aantal belangrijke vraagstukken. Het belangrijkste fiscale thema voor gemeenten is het lokaal belastinggebied. Ondanks dat de afgelopen jaren veel taken zijn gedecentraliseerd naar gemeenten, zijn gemeenten nog altijd voor het overgrote deel van hun inkomsten afhankelijk van de Rijksoverheid. Gemeenten hebben daarom slechts zeer beperkt de mogelijkheid om de belastingheffing aan te passen op basis van bijvoorbeeld het voorzieningenniveau in de gemeente. Onder meer de VNG pleit derhalve al een hele tijd voor een uitbreiding van het lokaal belastinggebied. Hierbij wordt onder andere verwezen naar het rapport van de Commissie Rinnooy-Kan ‘Bepalen betekent betalen’. Ook in het rapport ‘Bouwstenen voor een beter belastingstelsel’ wordt een uitbreiding van het lokaal belastinggebied als mogelijkheid genoemd.

Wat vinden de partijen?

Een groot aantal partijen is voorstander van een uitbreiding van het lokaal belastinggebied. D66, ChristenUnie en GroenLinks hebben expliciet in de partijprogramma’s beschreven dat een uitbreiding van het gemeentelijk belastinggebied wenselijk is. Hierbij zijn D66 en ChristenUnie voorstander van het voorstel van onder meer de Commissie Rinnooy-Kan om gelijktijdig de inkomstenbelasting te verlagen. GroenLinks doet reeds een concreet voorstel, namelijk de invoering van een belasting op de leegstand van panden. CDA en PvdA zijn wat minder concreet en stellen dat ‘betere afspraken moeten worden gemaakt met betrekking tot beleidsvrijheid van belastingen’ of dat ‘moet worden gekeken naar de gewenste vormgeving van de financiële verhoudingen tussen Rijk en gemeenten’.

Een verruiming van het lokaal belastinggebied is echter nog verre van zeker. De VVD is geen voorstander en stelt zelfs dat lokale belastingen ‘zo laag en eerlijk mogelijk’ moeten zijn. Daarnaast is de VVD voorstander van de invoering van een ‘micro-norm’ voor de OZB. Dit is een maximum stijgingspercentage per gemeente, met als doel de stijging van de lokale lasten stevig te remmen.

Volledigheidshalve merken we op dat de PVV en het Forum voor Democratie geen expliciete standpunten met betrekking tot het gemeentelijke belastinggebied hebben opgenomen.

De standpunten met betrekking tot het gemeentelijk belastinggebied zijn als volgt:

VVD    Beperkte stijging van de lokale belastingen door een landelijk maximumpercentage per gemeente. Lokale belastingen horen zo laag en eerlijk mogelijk te zijn.
CDA Betere financiële afspraken over beleidsvrijheid met betrekking tot belastingen.
D66 Verruiming van de mogelijkheid voor gemeenten om zelf belasting te heffen en gelijktijdige verlaging van de inkomstenbelasting. Kiest in CPB-doorrekening voor invoering OZB voor gebruikers van woningen, afschaffing van vrijstellingen voor niet-woningen in de OZB en invoering heffing op planbaten.
Groen Links Meer mogelijkheden voor gemeenten om eigen belastingen te heffen, bijvoorbeeld door invoering van een belasting op de leegstand van panden.
SP Geen expliciete uitlating over het lokaal belastinggebied.
PvdA Gaat 'kijken' naar de financiële verhoudingen tussen Rijk en gemeente en de gewenste vormgeving van het lokaal belastinggebied. Kiest in CPB-doorrekening voor afschaffing van vrijstellingen voor niet-woningen in de OZB en invoering heffing op planbaten.
ChristenUnie Meer ruimte voor gemeenten om eigen belastingen te heffen en gelijktijdige verlaging van de inkomstenbelasting.

 

Wij wachten de verkiezingsuitslag en het nieuwe regeerakkoord af en houden u op de hoogte van ontwikkelingen.  

Meer informatie in de BDO-verkiezingsanalyse
Wilt u meer informatie over de inhoud van de verkiezingsprogramma’s met betrekking tot de publieke sector? Download dan ons rapport ‘Publieke sector: waar komt de regie? Waar komt de uitvoering?’ waarin we de verkiezingsprogramma’s van de acht grootste politieke partijen hebben geanalyseerd met betrekking tot een drietal belangrijke thema’s.

OPEN ANALYSERAPPORT