Artikel:

Thuiswerken voor grensarbeiders: geldende regels en toekomstvisie

21 januari 2022

De verspreiding van het coronavirus heeft enorme impact op organisaties en hun personeel. In dit kader heeft het kabinet diverse (fiscale) steunmaatregelen in het leven geroepen. Zo heeft het kabinet recentelijk bekendgemaakt dat de afspraken met België en Duitsland rondom de belasting- en premieheffing van grensarbeiders verder worden verlengd. Daarnaast heeft het kabinet zijn toekomstvisie op de effecten van thuiswerken voor grensarbeiders gepubliceerd.

Thuiswerken voor grensarbeiders, welke regels gelden nu?

Voor grensarbeiders kunnen de beperkende maatregelen die worden genomen om verdere verspreiding van het coronavirus tegen te gaan, leiden tot een verschuiving van het heffingsrecht over (een deel van) hun inkomen of een verschuiving van de sociale zekerheid.

Fiscaliteit

Reeds eerder vermeldden wij dat Nederland, in afwijking van het belastingverdrag, met België en Duitsland is overeengekomen dat werkdagen waarop een werknemer uitsluitend vanwege de coronamaatregelen thuiswerkt, onder voorwaarden mogen worden behandeld alsof zij in het land zijn doorgebracht, waar de werknemer onder normale omstandigheden zou hebben gewerkt. De afspraken met beide landen zijn recent verder verlengd t/m 31 maart 2022.

Sociale zekerheid

Vanwege de coronacrisis en de thuiswerkmaatregelen die veel lidstaten hebben genomen, bestond het risico dat mensen door thuis te werken in een andere lidstaat verzekerd zouden raken. Om die reden is in Europees verband afgesproken om de sociale zekerheidspositie van werknemers in grensoverschrijdende situaties vast te stellen aan de hand van hun werkpatroon voorafgaand aan de coronacrisis. In de praktijk betekende dit dat de toepasselijke wetgeving niet wijzigde, indien een persoon omwille van de coronamaatregelen in zijn woonland in plaats van in zijn werkland ging werken. Bij een nieuwe dienstbetrekking wordt de toepasselijke wetgeving vastgesteld aan de hand van de plek waar de werkzaamheden worden verricht als er geen coronamaatregelen meer gelden. De genoemde afspraken in Europees kader over de behandeling van thuiswerken zijn verlengd tot en met 30 juni 2022.

Toekomstvisie op de effecten van thuiswerken door grensarbeiders

De verwachting is dat werknemers ook post-corona meer zullen thuiswerken, waardoor steeds meer aandacht ontstaat voor de gevolgen van thuiswerken op de belasting- en premieheffing in grensoverschrijdende situaties. Hierbij is met name aandacht voor de positie van grensarbeiders. De huidige afspraken die zijn gemaakt om te voorkomen dat de beperkende coronamaatregelen leiden tot een verschuiving van het heffingsrecht en de sociale zekerheid, zijn genomen vanuit een overmachtgedachte. Deze maatregelen lenen zich dan ook niet als permanente maatregel. Het kabinet heeft recent gepubliceerd op welke wijze zij zich wil inzetten om de negatieve gevolgen van thuiswerken voor de fiscale en sociale zekerheidspositie van grensarbeiders op lange termijn weg te nemen of te verminderen.

Fiscaliteit

Nederland wil bij besprekingen met buurlanden verkennen of het wenselijk en mogelijk is om de belastingverdragen met de buurlanden zo aan te passen dat een bepaald aantal of percentage thuiswerkdagen geen invloed heeft op de verdeling van heffingsrechten over het inkomen van een grensarbeider. Grensarbeiders die een beperkt aantal dagen per jaar thuiswerken, zouden dan volledig belast kunnen blijven in hun reguliere werkland. Bij de vormgeving van een dergelijke thuiswerkregeling zal onder meer aandacht worden besteed aan de administratieve gevolgen en inkomensgevolgen voor grensarbeiders, de administratieve gevolgen voor werkgevers en (het voorkomen van) discoördinatie tussen sociale zekerheid en fiscaliteit.

Sociale zekerheid

Op basis van de Europese sociale zekerheidsverordening zijn werknemers die in twee of meer lidstaten werken in hun woonland sociaal verzekerd als zij substantieel werken in hun woonstaat. Van ‘substantieel werken’ is momenteel sprake als meer dan 25% van de arbeidstijd in de woonstaat wordt doorgebracht en/of salaris verkregen. Dit percentage zou kunnen worden verhoogd zodat grensarbeiders minder snel in hun woonland verzekerd raken. Een generieke verruiming kan in bepaalde sectoren, zoals het wegtransport echter ongewenste gevolgen meebrengen. Bij een eventuele verruiming zal daarom kritisch moeten worden beoordeeld voor welke groep de verruiming geldt. Een andere mogelijkheid zou zijn om tot een compleet nieuwe aanwijsregel te komen specifiek voor thuiswerken.

Nederland zal in samenspraak met de buurlanden verkennen of en op welke manier bilaterale afspraken kunnen worden gemaakt over de sociale zekerheidspositie van grensarbeiders. Nederland verwacht echter dat dergelijke afspraken het snelst in EU-verband gerealiseerd kunnen worden en zal hier dan ook op inzetten.

Tot slot

Het onderwerp ‘grensoverschrijdend thuiswerken’ is zowel bilateraal als multilateraal volop in beweging. De staatssecretaris zal de Kamer voor het zomerreces informeren over de voortgang van de gesprekken met buurlanden en binnen de EU over het toekomstbeeld. Voorlopig kunnen grensarbeiders zich nog beroepen op de geldende coronamaatregelen, waardoor verschuiving van het heffingsrecht over (een deel van) hun inkomen of een verschuiving van de sociale zekerheid op korte termijn kan worden voorkomen. Of bilateraal of multilateraal afspraken kunnen worden gemaakt om de gevolgen ook op lange termijn te beperken, zal nog uitgekristalliseerd moeten worden.

Wilt u meer weten over thuiswerken in internationale situaties? Neem dan contact op met uw contactpersoon binnen BDO of één van onze loonheffingenspecialisten. Zij helpen u graag.