Artikel:

IORP II: Uitdagingen voor de inrichting van het governancesysteem

14 november 2018

Pensioeninstellingen vertegenwoordigen een groot maatschappelijk belang. De Nederlandse pensioeninstellingen beheren in 2018 gezamenlijk ruim € 1.300 miljard aan belegd vermogen. Vele Nederlanders zijn afhankelijk van pensioeninstellingen om ook na hun werkbare leven verzekerd te zijn van een inkomen. Sinds de financiële crisis, ruim tien jaar geleden, is compliance in een stroomversnelling gekomen. Bestuurders en toezichthouders weten dat als geen ander. Zij hebben een toenemende verantwoordelijkheid in het verantwoord beheren van pensioengelden van hun deelnemers.

Op 13 januari 2019 zal IORP II in de Nederlandse wetgeving worden opgenomen. IORP (Institutions for Occupational Retirement Provision) geldt alleen voor pensioeninstellingen. Deze wetgeving past in de toenemende vereisten voor good governance binnen pensioenfondsen. Na implementatie van geschiktheid en verzwaring van risicomanagement dient de governance verder versterkt te worden als gevolg van IORP. Dat betekent dat nog meer gevraagd wordt van bestuurders en toezichthouders. En bovendien nog meer ‘cost of compliance’ in een branche die al gedwongen wordt om kosten efficiëntie tot kunst te verheffen. Hoe zij daarmee omgaan vertelt Ryan de Waard, Manager Risk Advisory Services bij BDO.

Wat zijn de gevolgen van IORP II?

“Het meest in het oog springend is de benoeming van sleutelfunctiehouders binnen het bestuur voor de drie gebieden; Internal Audit, Risicobeheer en Actuarieel. Sleutelfunctiehouders worden geacht om als onafhankelijk countervailing power binnen het bestuur te acteren op hun gebied. Dit moet bijdragen aan een verhoging van de kwaliteit van de besluitvorming en adequate beheersing van risico’s.  Door de komst van IORP II worden bestuurders en toezichthouders geacht kennis en ervaring te hebben die momenteel niet of beperkt aanwezig is,  zoals bijvoorbeeld de invulling van de sleutelfunctiehouder van Internal Audit. Dit hiaat in bestaande kennis en ervaring is een uitdaging voor de huidige pensioenfondsbesturen.  Bovendien dwingt de regelgever af dat sleutelfunctiehouders onafhankelijk zijn en zich distantiëren van besluitvorming. Dit betekent in de praktijk dat de betreffende sleutelfunctiehouder geen stemrecht heeft en de sleutelfunctiehouder tevens Internal Audit geen uitvoerende taken mag vervullen, anders dan haar taken als Internal Audit functie.”

Hoe hebben pensioeninstellingen de nieuwe IORP II richtlijnen ontvangen?

“Pensioenfondsen zien IORP II als toename van regeldruk en daarmee een toename van kosten en zien niet direct een toegevoegde waarde voor de pensioendeelnemer. Echter realiseren veel bestuurders dat er geen weg terug is.”

Waar lopen pensioeninstellingen tegen aan?

“Je ziet dat pensioeninstellingen begrijpen wat hun te doen staat, maar dat de invulling soms een worsteling is. Hoe vullen we de sleutelfuncties in? Beschikken we wel over de benodigde kennis en ervaring? Wat is de visie voor de inrichting? Hoe zorg je er voor dat de invulling ook effectief is? Hoe vult de toezichthouder haar rol in? Wij zien dat er binnen de sector wel degelijk een spanningsveld is tussen de benodigde expertise, onafhankelijkheid en organisatie-belang en omvang. Vanuit onze ervaringen binnen andere sectoren, zoals de verzekeringsbranche, is een van de mogelijke oplossingen om bijvoorbeeld voor de Internal Audit functie, de sleutelfunctiehouder in het bestuur te benoemen, maar de uitvoer bij externe partij te beleggen. Zo kun je de kwaliteit, objectiviteit en onafhankelijkheid borgen. De interne toezichthouder van de instelling dient dan toezicht te houden op een adequate invulling hiervan. Dit borgt een gedegen invulling van de functie waarbij het bestuur eindverantwoordelijk is voor de kwaliteit van de output. Hierbij wordt meer aangesloten bij bestaande governance modellen van zowel binnen als buiten de financiële sector. Dat geldt natuurlijk ook bij de inrichting van de overige sleutelfuncties.”

Tot slot, welke risico’s zie je?

“In het algemeen is het natuurlijk zo dat je al snel een reputatie-risico loopt als je niet optimaal invulling geeft aan eisen van toezichthouders. Maar stel je voor dat de keuze voor sleutelhouders niet optimaal is, of niet goed functioneert. Dat raakt de kwaliteit van besluitvorming en kan derhalve impact hebben op bedrijfsvoering. Ik adviseer u als bestuurder en toezichthouder elkaar de spiegel voor te houden met de vraag; Wat is mijn rol en hoe geven we passend invulling aan de gestelde vereisten vanuit IORPII. Zie de implementatie van IORP II als een kans, waarbij ruimte is voor een proportionele en instelling specifieke invulling die waarde toevoegt en effectief is.”

Meer informatie

Wilt u meer informatie over dit onderwerp? Neem dan contact op met onze specialisten.