Artikel:

Hervorming arbeidsmarkt: voorstellen werken met zelfstandigen

11 juni 2021

Op 16 november 2020 werd de zesde voortgangsbrief “Werken als zelfstandige” gepubliceerd. In deze voortgangsbrief werd een update gegeven over de stand van zaken rondom werken met zelfstandigen en de uitwerking van de Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie. De Sociaal-Economische Raad (SER) presenteerde in navolging van deze voortgangsbrief op 2 juni 2021 het ontwerpadvies ‘Zekerheid voor mensen, een wendbare economie en herstel van de samenleving’. In dit ontwerpadvies doet de SER voorstellen om de arbeidsmarkt te hervormen, ook ten aanzien van het werken met(schijn)zelfstandigen.

Arbeidsmarkt

De SER stelt dat concurrentie op arbeidsvoorwaarden schadelijk is voor mens en samenleving en wil een gelijker speelveld creëren op het gebied van fiscaliteit, sociale zekerheid en arbeidsrecht. De SER stelt hierbij enerzijds voor om het gebruik van flexibele arbeidsrelaties terug te dringen en anderzijds het gebruik van arbeidsovereenkomsten voor onbepaalde tijd te stimuleren. Ten aanzien van het werken met (schijn)zelfstandigen staat de SER ook stil bij concurrentie op fiscaal gebied. Zo adviseert de SER het gebruik van schijnconstructies tegen te gaan en tegelijkertijd de positie van echte zelfstandigen te verbeteren. De SER streeft ernaar prikkels die zelfstandig werken op opdrachtbasis nu aantrekkelijker maken dan arbeidsovereenkomsten als gevolg van een fiscaal ongelijke behandeling van inkomen uit arbeid te beperken.

Werken met zelfstandige

De SER doet ten aanzien van het werken met zelfstandigen de volgende voorstellen:

Zelfstandigenaftrek

De SER stelt voor om de zelfstandigenaftrek in de inkomstenbelasting verder af te bouwen. Voor zelfstandigen die voldoen aan het urencriterium en aan het begin van het kalenderjaar de AOW-leeftijd nog niet hebben bereikt, bedraagt de zelfstandigenaftrek in 2021 € 6.670. Hiervoor in de plaats komen fiscale faciliteiten voor zelfstandig ondernemers die daadwerkelijk een ondernemingsrisico lopen en zelf hebben geïnvesteerd in hun onderneming. Deze maatregelen worden stapsgewijs doorgevoerd, op een wijze die koopkrachtverlies onder zelfstandigen voorkomt of compenseert.

Arbeidsongeschiktheid

Zelfstandigen worden verplicht zich te verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid om oneerlijke concurrentie en te grote inkomensrisico’s voor individuen te voorkomen.

Sociaal vangnet

De tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (Tozo) biedt ondernemers inkomensondersteuning voor levensonderhoud tijdens de coronacrisis. Deze overbruggingsregeling biedt aanknopingspunten om een sociaal vangnet voor zelfstandigen te creëren voor bijzondere en onvoorziene omstandigheden, ook post-corona. ZZP’ers dienen zelf bij te dragen aan dit vangnet.

Pensioenen ZZP

In het Pensioenakkoord is afgesproken dat wordt bezien hoe zelfstandigen, die in één sector of bij één onderneming werkzaam zijn, zich vrijwillig kunnen aansluiten bij de pensioenregeling in de sector of de onderneming waar zij werken. Verder is afgesproken dat wordt bezien hoe zelfstandigen, die in verschillende sectoren werken, zich vrijwillig bij een pensioenregeling kunnen aansluiten.

De basis van de arbeidsmarkt

De meest acute problemen met schijnzelfstandigheid doen zich voor aan de basis van de arbeidsmarkt. De onderhandelingspositie van werkenden is aan de basis veelal onvoldoende om een adequaat tarief te bedingen. De SER stelt voor om bij een tarief onder het maximumdagloon (€ 30 - 35 per uur) altijd een rechtsvermoeden van werknemerschap te laten gelden. Indien de werkende meent dat hij/zij werknemer is, is het aan de opdrachtgever voor de rechter te bewijzen dat dit niet het geval is. Wanneer een dergelijk rechtsvermoeden wordt geïntroduceerd, zal dit rechtsvermoeden ook doorwerken naar de fiscaliteit en sociale zekerheid.

Webmodule en civielrechtelijke handhaving

Bij tarieven boven het maximumdagloon (€ 30 - 35 per uur) verandert er in principe niets. Geschillen over de aard van de arbeidsrelatie worden tussen contractpartijen in basis civielrechtelijk beslecht, of – naar BDO meent - fiscaalrechtelijk

Op 11 januari 2021 is de Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie gepubliceerd. Met deze webmodule heeft het kabinet een instrument ontwikkeld om opdrachtgevers duidelijkheid en waar mogelijk zekerheid te geven over de kwalificatie van de arbeidsrelatie voor de loonheffingen. De verdere ontwikkeling van een webmodule kan volgens de SER bijdragen aan het verkrijgen van duidelijkheid vooraf over de aard van de arbeidsrelatie. Mogelijk kan deze webmodule voor zowel de fiscaliteit, sociale zekerheid en arbeidsrecht gaan werken.

Handhavingsmoratorium Belastingdienst

Nu met de introductie van het rechtsvermoeden van werknemerschap en de daarbij geïntroduceerde norm duidelijkheid wordt gecreëerd, kan het handhavingsmoratorium door de Belastingdienst in de visie van de SER worden opgeheven. De handhaving zal zich in eerste instantie richten op gevallen aan de basis van de arbeidsmarkt en bij vermoedens van kwaadwillendheid. Daarbij heeft de Belastingdienst de ruimte om naar eigen inzicht te handhaven. Vooralsnog kan de Belastingdienst uitsluitend handhaven indien sprake is van kwaadwillendheid of indien aanwijzingen niet binnen een redelijke termijn zijn opgevolgd.

Meer informatie

De SER is voor de regering en parlement een belangrijk adviesorgaan als het gaat om sociaal-economische vraagstukken. Het is echter nog even afwachten of het advies ook daadwerkelijk wordt overgenomen. Wij adviseren u om desalniettemin aandacht te blijven houden bij het werken met zelfstandigen. Mocht u vragen hebben ten aanzien van het werken met zelfstandigen, aarzel niet en neem contact op met een van onze loonheffingenspecialisten. Zij begeleiden u graag.