BDO Nederland gebruikt cookies en trackingtechnologieën om het browser-gebruik op onze site te verbeteren, gepersonaliseerde content te tonen en traffic te analyseren. Door het gebruik van onze website, stemt u in met het gebruik van functionele cookies. Door op onderstaande button te klikken, stemt u in met analytische cookies. Lees meer over ons cookiebeleid en privacybeleid.
Artikel:

Geen toepassing koepelvrijstelling in internationaal verband

01 mei 2020

Binnen de Europese btw-wetgeving, waarop onze Nederlandse btw-wetgeving is gebaseerd, moet de koepelvrijstelling btw-druk wegnemen die kan ontstaan bij samenwerking door ondernemers die vrijgestelde prestaties verrichten of niet-ondernemers (denk hierbij bijvoorbeeld aan publiekrechtelijke lichamen). In de lopende procedure Kaplan International Colleges komt de vraag aan de orde of deze koepelvrijstelling ook kan worden toegepast in internationale verhoudingen. Advocaat-generaal Kokott concludeerde op 23 april dat toepassing van deze vrijstelling slechts aan de orde is wanneer koepel en leden in dezelfde EU-lidstaat zijn gevestigd.

Werking van de koepelvrijstelling

Onder de koepelvrijstelling geldt een vrijstelling voor de diensten die een koepelorganisatie aan haar leden verricht wanneer aan de volgende voorwaarden is voldaan:

  1. Het gaat om een samenwerking tussen ondernemers die vrijgestelde prestaties verrichten en/of niet-ondernemers.
  2. De door de koepelorganisatie verrichte diensten zijn rechtstreeks nodig voor het verrichten van de vrijgestelde prestaties van de leden of hun niet-ondernemersactiviteiten.
  3. De koepelorganisatie vraagt aan de leden slechts terugbetaling van hun aandeel in de gezamenlijke uitgaven.
  4. Er is geen sprake van verstoring van de concurrentieverhoudingen.

De koepelvrijstelling geldt in Nederland op dit moment voor alle situaties waarin de leden vrijgestelde prestaties verrichten. Uit Europese jurisprudentie volgt dat de koepelvrijstelling alleen geldt voor diensten aan leden die vrijgestelde prestaties verrichten die staan genoemd in art. 132 Btw-richtlijn. Dat betekent concreet dat volgens die Europese jurisprudentie de koepelvrijstelling bijvoorbeeld niet kan worden toegepast door koepelorganisaties van banken, verzekeraars of woningcorporaties. De Nederlandse btw-wetgeving is echter nog niet aangepast en Nederland lobbyt in Europees verband voor uitbreiding van de koepelvrijstelling zodat die situatie gehandhaafd kan worden.

Grensoverschrijdende toepassing koepelvrijstelling

Het is nog onduidelijk of de koepelvrijstelling ook kan worden toegepast wanneer de koepelorganisatie en (één van) de leden in een ander land zijn gevestigd. In de lopende procedure Kaplan International Colleges komt dit vraagstuk aan de orde. Er is in die zaak namelijk sprake van een koepelorganisatie in Hong Kong, terwijl de leden in het Verenigd Koninkrijk zijn gevestigd.

Op 23 april adviseerde advocaat-generaal Kokott het Hof van Justitie in haar conclusie. Volgens Kokott is toepassing van de koepelvrijstelling beperkt tot in dezelfde EU-lidstaat gevestigde koepelorganisaties en hun leden. Kokott leidt dit af uit de systematiek van de Btw-richtlijn en haar voorganger de Zesde Richtlijn. Zo bevatte art. 13 Zesde Richtlijn, de voorloper van art. 132 Btw-richtlijn, het opschrift ‘vrijstellingen in het binnenland’. Ook wijst zij op de regeling van de fiscale eenheid die eveneens beperkt is tot op het grondgebied van één EU-lidstaat gevestigde personen. Daarnaast meent de advocaat-generaal dat een grensoverschrijdende toepassing van de koepelvrijstelling ertoe zou kunnen leiden dat misbruik wordt gemaakt. Men zou de koepelorganisatie dan buiten de EU kunnen vestigen, diensten kunnen inkopen zonder dat btw is verschuldigd in de EU en deze dan onder de koepelvrijstelling kunnen doorverkopen aan de leden. Ten slotte zou grensoverschrijdende toepassing van de koepelvrijstelling ertoe leiden dat op wereldniveau beoordeeld moet worden of sprake is van verstoring van de concurrentieverhoudingen. Dit zou leiden tot aanzienlijke praktische toepassings‑ en controleproblemen.

Invulling criterium concurrentieverstoring

Voor het geval het Hof van Justitie meent dat grensoverschrijdende toepassing van de koepelvrijstelling wel mogelijk is, gaat Advocaat-generaal Kokott in op het criterium van de concurrentieverstoring. Volgens haar kunnen de volgende omstandigheden aanwijzingen geven over of sprake is van verstoring van de concurrentie:

- De groepering verricht dezelfde diensten in aanzienlijke omvang en onder bezwarende titel ook voor niet-     leden en treedt daarbij meer op als marktpartij dan samenwerkende groepering.
- De groepering verricht geen speciaal op de behoeften van de leden toegesneden diensten, maar verkoopt      hooguit ingekochte diensten door.

Koepelvrijstelling en fiscale eenheid

Ten slotte gaat de advocaat-generaal in op de situatie waarin een of meer van de leden onderdeel is van een fiscale eenheid btw, waarvan de koepelorganisatie geen onderdeel is. Volgens haar staat dit niet aan toepassing van de koepelvrijstelling in de weg. Louter wanneer het lid en de koepelorganisatie lid zijn van dezelfde fiscale eenheid zijn er btw-gevolgen. Het gevolg is dat de prestaties van de koepelorganisatie aan het lid dat onderdeel is van dezelfde fiscale eenheid buiten de heffing blijven.

Gevolgen voor de praktijk

Wanneer het Hof van Justitie het advies van de advocaat-generaal opvolgt, levert dit een belemmering op voor grensoverschrijdende samenwerking tussen vrijgestelde ondernemers en niet-ondernemers. Wanneer u op dit moment de koepelvrijstelling toepast in een dergelijke situatie, is dat wellicht straks niet meer mogelijk. Nederland heeft invulling gegeven aan het criterium van de concurrentieverstoring door bepaalde prestaties van toepassing van de koepelvrijstelling uit te sluiten. Een toets op individueel niveau vindt niet plaats. De aanwijzingen die de advocaat-generaal noemt zijn in Nederland dus van gering belang. In de specifieke situatie waarin één of meer van de leden onderdeel is van een fiscale eenheid maar de koepelorganisatie niet, kan de koepelvrijstelling toegepast worden wanneer het Hof van Justitie de advocaat-generaal volgt.

Meer informatie

Uiteraard beantwoorden wij graag uw vragen naar aanleiding van dit nieuwsbericht. Neem hiervoor contact op met een van onze adviseurs.