BDO Nederland gebruikt cookies en trackingtechnologieën om het browser-gebruik op onze site te verbeteren, gepersonaliseerde content te tonen en traffic te analyseren. Door het gebruik van onze website, stemt u in met het gebruik van functionele cookies. Door op onderstaande button te klikken, stemt u in met analytische cookies. Lees meer over ons cookiebeleid en privacybeleid.
Artikel:

Digitale Transformatie: waar let je als commissaris op?

09 mei 2019

Digitalisering is allang geen nice to have meer, het is een noodzakelijke verandering om als organisatie bij te blijven. Ook de tijd dat het alleen een IT-gelegenheid betrof, ligt ver achter ons. Sterker gesteld: zonder digitale transformatie heeft een organisatie hoogstwaarschijnlijk over enkele jaren geen bestaansrecht meer. Dat geldt niet op de laatste plaats voor organisaties die vooral intern gericht en product gefocust zijn.

Als commissaris kunt u er niet omheen. De vraag is hoe u ermee om kunt gaan. Welke rol pakt u? Hoe challenget u het bestuur? En wat zijn indicatoren om vast te stellen of de organisatie wel klaar is voor een digitale transformatie?

Twee uitgangspunten liggen aan de basis van het slagen van digitale transformatie binnen een organisatie. Ten eerste is dat het besef dat doorvoering ervan een integrale aanpak vergt (dus IT-overstijgend). De tweede is dat een organisatie bereid én in staat moet zijn om kunnen veranderen.

BDO ontwikkelde een model waarin alle facetten van digitale transformatie samenkomen. In dit artikel gaat John Hijmans, partner bij BDO, verder in op dit integrale model en de manier waarop commissarissen dit kunnen gebruiken.

Waarom moeten commissarissen zich bezighouden met digitale transformatie?

“De gemiddelde levensduur van bedrijven is de afgelopen zestig jaar gereduceerd van gemiddeld zeventig jaar naar twaalf jaar. Technologie is de belangrijke driver achter deze disruptieve veranderingen. De bedrijfsvoering en maatschappij digitaliseert steeds verder, waardoor digitalisering steeds bepalender wordt voor de toekomstbestendigheid van een organisatie. Je móet als organisatie wel mee, anders is je license to operate binnen enkele jaren verdwenen. Als commissaris is het belangrijk dat besef te hebben en de urgentie bij het bestuur te benadrukken.”

Het model bestaat uit verschillende facetten. Is er één facet dat eruit springt?

“Om te beginnen, is het goed om even uit te zoomen naar het gehele model. Het bestaat uit drie dimensies: de eerste is een set van vijf ontwikkelassen van digitale transformatie, namelijk: klanten, medewerkers, IT, finance en portfolio. De tweede dimensie is de mate van ontwikkeling van de digitalisering van de organisatie en de derde is het interne executieniveau (strategisch, tactisch operationeel). Het is belangrijk om te beseffen dat alles met elkaar samenhangt. Je kunt een nieuw IT-proces implementeren, maar dat heeft gevolgen voor je marktbenadering, bedrijfsprocessen, je medewerkers en uiteindelijk misschien wel je gehele businessmodel. Vanuit dat perspectief moet je vaststellen dat een integrale benadering de enige mogelijke benadering is.

Als ik dan toch één facet mag noemen waar commissarissen extra alert op moeten zijn, dan is dat de ontwikkelas ‘medewerkers’. Je kunt als bestuur nog zo graag willen, als je de medewerkers niet meekrijgt in de verandering en geen voldoende leiderschap in de organisatie hebt, dan is ieder digitaliseringsproject gedoemd om te mislukken. Als commissaris is het zaak het bestuur daarover uit te dagen. Vraag en beoordeel in hoeverre de organisatie in staat is te veranderen. Vraag of de leiders en het management binnen de organisatie de noodzaak tot verandering ook zien en in hoeverre zij in staat zijn de verandering uit te dragen en door te voeren.”

Om daar dieper op in te gaan: technologische veranderingen kunnen enorme gevolgen hebben voor bestaande organisatiestructuren en functies. Is dat besef er?

“Niet altijd. Voor een commissaris is dat iets om scherp in de gaten te houden. Zoals eerder gezegd behelst digitale transformatie in de praktijk zoveel meer dan alleen een IT-aangelegenheid. Als bestuur houdt dat in dat je opnieuw naar je personeelsstrategie moet kijken. Kunnen we veranderen met de huidige mensen? Welke functies vallen weg, welke nieuwe functies ontstaan? Voor een commissaris is het van belang daar goed op door te vragen – het vormt immers de basis voor de transformatie.

Er is overigens geen blauwdruk voor digitale transformatie dat je zomaar op elk willekeurige organisatie kunt leggen. Een analyse van het verandervermogen en de verandercapaciteit is essentieel. Als een organisatie zich bijvoorbeeld kenmerkt als star, traditioneel en hiërarchisch, dan is een andere aanpak gewenst dan een organisatie die meer agile georganiseerd is. In de praktijk zien we dat de aandacht voor de veranderkundige kant en de cultuur voor verbetering vatbaar zijn. Hetzelfde geldt voor goede interne communicatie – iets wat vaak wordt vergeten.”

Wanneer moeten bij een commissaris de alarmbellen afgaan?

“De vraag die elke commissaris zichzelf zou moeten stellen, is of hij of zij het bestuur in staat acht de impact van digitalisering goed in te schatten. Daarnaast moet een commissaris zich afvragen of, en zo ja, in welke mate de organisatie ‘transformatie-ready’ is en in staat is te veranderen.

Ook is het van belang naar het proces te kijken. Hoe ziet de weg naar een meer digitale organisatie eruit? Wordt de transformatie geleid door de juiste mensen en is de aanpak voldoende holistisch? Als hier geen goede plannen voor zijn, is het aan de commissaris om het bestuur daarop te wijzen.

Het gaat erom of duidelijk in beeld is wat concurrenten doen, wat klanten willen, hoe het werk van medewerkers anders kan. Bij veel bedrijven wordt inside-out geredeneerd en wordt het eigen product en proces als vertrekpunt gebruikt. De snel veranderende omgeving vraagt organisaties echter om steeds meer vanuit buiten naar binnen te redeneren. Uiteindelijk moet het bestuur heel duidelijk voor ogen hebben welke impact digitalisering heeft op de business en de gehele organisatie. Dat gaat niet alleen om risico’s, maar zeker ook om het vinden van nieuwe proposities, nieuwe markten, klantgerichter werken en efficiëntere bedrijfsprocessen.”

Lees de visiepaper over digitale transformatie

Wilt u meer informatie over een integrale aanpak rondom digitale transformatie en het 360 graden perspectief dat BDO hiervoor ontwikkelde op basis van een model? Lees dan hier de visiepaper die onlangs werd gepubliceerd. Uiteraard kunt u voor meer informatie of een vrijblijvend gesprek ook altijd contact opnemen met John Hijmans.

Lees visiepaper