Artikel:

De vernieuwde Governancecode Zorg

17 februari 2022

De Governancecode Zorg 2017 was toe aan een opfrisbeurt mede door de komst van nieuwe wetgeving (waaronder Wet Bestuur en Toezicht Rechtspersonen en de Wet Toetreding Zorgaanbieders). De principes van de code uit 2017 zijn onveranderd gebleven in vernieuwde versie die per 1 januari 2022 van toepassing is geworden. In de nieuwe code is de regeling over belangenverstrengeling behoorlijk uitgebreid. Verder wordt meer aandacht besteed aan medezeggenschap en de rol van de zorgprofessionals in de zorgorganisatie en ten slotte wordt duidelijk gemaakt dat de code ook van toepassing is op samenwerkingsverbanden.

Hieronder worden de belangrijkste wijzigingen toegelicht.

Belangenverstrengeling

De regeling omtrent belangenverstrengeling is in de Governancecode Zorg 2022 behoorlijk uitgebreid. Zo wordt aangegeven dat, vanwege hun belangrijke maatschappelijke functie en doelstelling, zorgaanbieders een bijzondere mate van alertheid en zorgvuldigheid moeten hebben bij iedere vorm en schijn van belangenverstrengeling. Volgens de nieuwe code is sprake van een ongewenste belangenverstrengeling als ‘de verschillende belangen, posities of (neven)functies een zodanige invloed op elkaar hebben dat de onafhankelijkheid, objectiviteit of integriteit van een bestuurder of toezichthouder met betrekking tot een belangenafweging dusdanig in het geding komt dat de organisatie kan worden benadeeld en vertrouwen of legitimiteit verliest’. Anders dan bij de wettelijke regeling uit het Burgerlijk Wetboek is duidelijk dat de begrippen ‘vertrouwen’ en ‘legitimiteit’ ook tot het belang van de zorgorganisatie worden gerekend.

Ten opzichte van de Governancecode Zorg 2017, bepaalt de nieuwe code nu uitdrukkelijk dat:

  • in de reglementen van de raad van bestuur en raad van toezicht beheersmaatregelen moeten worden opgenomen ten aanzien van signalering en vermijding van- en de omgang met ongewenste (schijn van) belangenverstrengeling;
  • de raad van toezicht openheid moet geven aan de interne medezeggenschapsorganen over besluiten over ongewenste belangenverstrengeling;
  • transacties waarbij tegenstrijdige belangen van bestuurders of toezichthouders spelen (i) alleen onder marktconforme voorwaarden kunnen worden aangegaan, (ii) voorafgaand goedgekeurd moeten worden door de raad van toezicht en (iii) moeten worden opgenomen in het jaarverslag.

Medezeggenschap

Medezeggenschap binnen de zorgorganisatie wordt wettelijk al geregeld in de Wet op de ondernemingsraden (WOR) en de Wet medezeggenschap cliƫnten zorginstellingen 2018 (Wmcz 2018). In deze wetten heeft het adviesrecht altijd betrekking op voorgenomen besluitvorming door het bestuur. De nieuwe code bepaalt in aanvulling hierop dat het adviesrecht zich ook uitstrekt over de beeld- en oordeelsvorming door het bestuur.

Verder is ook toegevoegd dat medezeggenschap van zorgprofessionals onontbeerlijk is in zorgorganisaties. De nieuwe code schrijft voor dat de zorgorganisatie moet waarborgen dat zorgprofessionals invloed kunnen hebben op het beleid ten aanzien van dagelijkse beroepsuitoefening maar ook op het beleid ten aanzien van ‘de zorg van morgen’. Dit zou een zorgorganisatie kunnen regelen door bijvoorbeeld een medische adviesraad (medische board) in te stellen.

Samenwerkingsverbanden

Ten slotte zijn zorgaanbieders steeds meer betrokken bij (regionale) samenwerkingsverbanden met andere zorgaanbieders of met organisaties uit andere domeinen, zoals het onderwijs. De nieuwe code geeft aan dat de principes van de nieuwe code ook doorwerken in de samenwerkingsverbanden die de zorgaanbieder aangaat. Dat betekent dat bij het vastleggen van samenwerkingsovereenkomsten ook afspraken moeten worden gemaakt over het bestuur en toezicht ten aanzien van de eigen en die van de gedeelde verantwoordelijkheden en de gezamenlijke doelen.

Wat te doen?

Zorgaanbieders moeten beoordelen of hun procedures, reglementen en statuten aangepast moeten worden naar aanleiding van de nieuwe code. De zorgrechtjuristen van BDO Legal kunnen hierbij uiteraard van dienst zijn.