Artikel:

Brexit: deal voor sociale zekerheid

03 maart 2021

Op 24 december 2020, vlak voor het einde van de brexit-transitieperiode, hebben de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk een ‘Trade and Cooperation Agreement’ gesloten (hierna: de deal).

Onderdeel van de deal is het ‘Protocol on social security coordination’ dat ervoor moet zorgen dat personen die zich na 1 januari 2021 tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU verplaatsen, toegang blijven hebben tot wederzijdse dekking van de gezondheidszorg en dat personen en eventuele werkgevers slechts in één staat tegelijk sociale zekerheidsbijdragen verschuldigd zijn. 

De afspraken die zijn vastgelegd in het Protocol zijn op hoofdlijnen gelijk aan de regels die gelden op basis van de Europese sociale zekerheidsverordening 883/2004 (hierna: de Verordening). Van belang is echter dat de reikwijdte van het Protocol beperkter is dan de reikwijdte van de Verordening. In dit artikel informeren wij u over de belangrijkste verschillen.

Reikwijdte

De materiële werkingssfeer van het Protocol is ook beperkter dan die van de Verordening. Zo vallen ‘family benefits’ niet onder het Protocol. Dit betekent bijvoorbeeld dat de Nederlandse kinderbijslag niet onder de reikwijdte van het Protocol valt. Specifiek voor ons land geldt dat Nederland ervoor heeft voor gekozen om uitkeringen op basis van de Wet Langdurige Zorg (Wlz) uit te sluiten voor de toepassing van het Protocol.

Er zal in ieder geval per situatie gekeken moeten worden naar de materiële werkingssfeer bij toepassing van het Protocol en wat de gevolgen zijn voor de betreffende werknemer en werkgever.

Hoofdregel: sociaal verzekerd in het land waar wordt gewerkt

De hoofdregel die bepaalt waar iemand sociaal verzekerd is, is gelijk aan de hoofdregel in de Verordening: een persoon is verzekerd in het land waar de werkzaamheden worden verricht, tenzij anders wordt bepaald in het Protocol.

Detachering: tot maximaal 24 maanden

De detachering van werknemers maakt deel uit van het vrije verkeer van diensten binnen de EU, onder bepaalde voorwaarden. De overeenkomst bevat echter geen regels voor de detachering van werknemers uit het Verenigd Koninkrijk in de EU, of omgekeerd. Wanneer er niets aanvullend geregeld zou worden, zou dit betekenen dat een werknemer die vanuit het Verenigd Koninkrijk naar de EU wordt gedetacheerd (en visa versa), normaal gesproken sociale zekerheidsbijdragen moeten betalen in het land waarnaartoe hij/zij gedetacheerd is en onderworpen zal zijn aan de wetgeving van dat land.

Er is echter overeengekomen dat de lidstaten op dit gebied, als overgangsbepaling, kunnen verzoeken om het huidige detacheringssysteem voor een periode van maximaal 15 jaar voort te zetten. Hiervoor is een bepaling in het Protocol opgenomen die in geval van detachering de mogelijkheid biedt dat de werknemer onderworpen blijft aan de sociale zekerheidswetgeving van zijn thuisland voor een maximale periode van 24 maanden. Lidstaten van de EU hadden tot 1 februari de keuze om deze bepaling wel of niet toe te passen (‘opting out’). Nederland heeft gekozen om de detacheringsbepaling in het Protocol toe te passen. Er dient bij de autoriteiten in het land waar de werknemer verzekerd wenst te blijven, een verklaring te worden aangevraagd (gelijk aan een A1-verklaring).

Een belangrijk verschil ten opzichte van de Verordening is het ontbreken van de mogelijkheid om de periode waarin een werknemer verzekerd kan blijven in het thuisland in geval van detachering te verlengen tot maximaal 60 maanden.

Multistate: werken in meerdere (lid)staten

De regels in het Protocol voor het werken in meerdere (lid)staten zijn gelijk aan de regels in de Verordening. In tegenstelling tot de detacheringsbepaling is er voor de multistate-regels geen ‘opt-out’ mogelijkheid voor lidstaten en zijn de multistate-regels automatisch van toepassing.

Terugtrekkingsakkoord voor bestaande situaties

Een werknemer die ook na 1 januari 2021 wordt beschermd door de afspraken omtrent burgerrechten in het Terugtrekkingsakkoord, behoudt zijn burgerrechten als ware hij inwoner van de EU. De werknemer die tot deze categorie behoort, kan ook na 1 januari 2021 (en voor zolang de situatie zich voor doet) een beroep doen op de gemaakte afspraken in het Terugtrekkingsakkoord omtrent sociale zekerheid. Van belang is om in een dergelijke situatie het Terugtrekkingsakkoord en de gemaakte afspraak met betrekking tot sociale zekerheid te raadplegen. Voor meer informatie hierover verwijzen we u naar een eerder gepubliceerd perspectief.

Meer informatie
Meer weten over de gevolgen van de brexit voor de sociale zekerheidspositie van uw werknemers en wat de verplichtingen zijn voor u als werkgever? Neem contact op met een van onze specialisten.