Artikel:

Nieuw beleid voor verzelfstandigde medische laboratoria

17 januari 2019

In het besluit zijn nieuwe beleidsstandpunten opgenomen voor een aantal specifieke groepen zorglichamen, waaronder de verzelfstandigde medische laboratoria. Indien wenselijk, kan onder voorwaarden de zorgvrijstelling toegepast worden. Op basis van de wet dient voor toepassing van de zorgvrijstelling te worden voldaan aan de volgende twee voorwaarden:

  • De werkzaamhedeneis;
  • De winstbestemmingseis.

Werkzaamhedeneis

Om aan deze eis te kunnen voldoen is vereist dat het lichaam voor minimaal 90% kwalificerende werkzaamheden verrichten. Op basis van de wettekst bestaan deze werkzaamheden kortgezegd uit ‘het genezen, verplegen of verzorgen van zieken’. Een sluitende definitie van dit begrip is niet gegeven. Voor de verzelfstandigde medische laboratoria bestond afgelopen jaren discussie in hoeverre haar werkzaamheden kwalificeerden, waarbij de Belastingdienst regelmatig het standpunt innam dat de zorgvrijstelling niet kon worden toegepast. In het besluit is nu opgenomen dat de werkzaamheden van de medische laboratoria veelal voldoen voor de werkzaamhedeneis. Wel zijn een aantal randvoorwaarden gesteld aan kwalificerende werkzaamheden: 

  • diagnostische werkzaamheid maakt een onlosmakelijk onderdeel uit van een geneeskundige behandeling die is gericht op de genezing van de individuele patiënt;
  • diagnostische werkzaamheid vindt plaats door of onder verantwoordelijkheid van een medisch specialist (bijvoorbeeld een arts-microbioloog of klinisch chemicus);
  • geneeskundige behandeling vindt plaats door of onder verantwoordelijkheid van een medisch specialist of huisarts;
  • diagnostische werkzaamheid wordt vergoed vanuit het basispakket van de Zvw.

Dit nieuwe beleid biedt laboratoria een mogelijkheid tot toepassing van de zorgvrijstelling. De totale werkzaamheden van de instelling dienen voor minimaal 90% te bestaan uit de bovengenoemde werkzaamheden. Dit geeft desbetreffende instellingen een marge van 10% voor niet-kwalificerende activiteiten. Voorbeelden van niet-kwalificerende werkzaamheden zijn volgens het besluit onder andere:

  • diagnostiek in opdracht van derden zoals voor penitentiaire inrichtingen, verzekeraars en sportmedische centra;
  • medisch niet-noodzakelijke behandelingen zoals bepaalde cosmetische behandelingen;
  • leveren van een bijdrage aan het infectiebeleid van een ziekenhuis;
  • administratieve dienstverlening;
  • verhuur;
  • detachering;
  • werkzaamheden op het gebied van onderwijs, opleiding en/of onderzoek. 

Indien een verzelfstandigd medisch laboratorium meer dan 10% niet-kwalificerende werkzaamheden verricht, dan kan de zorgvrijstelling niet worden toegepast en zal in beginsel het gehele resultaat worden belast met vennootschapsbelasting.

Winstbestemmingseis

De winstbestemmingseis schrijft voor dat als een zorginstelling winst behaald, deze zowel statutair als feitelijk uitsluitend kan worden aangewend ten bate van het algemeen maatschappelijk belang. Doel van dit vereiste is te waarborgen dat de onder de zorgvrijstelling vrijgestelde winsten niet kunnen worden aangewend anders dan ten bate van de vrijgestelde zorgsfeer of een algemeen maatschappelijk belang.

Zorginstellingen, waaronder verzelfstandigde medische laboratoria, die vanuit een besloten vennootschap zijn georganiseerd en de zorgvrijstelling toepassen, voldeden kortgezegd aan dit vereiste door de winsten statutair te beklemmen. Volgens de staatssecretaris is daarmee echter onvoldoende gewaarborgd dat de winst van deze BV’s uitsluitend binnen de zorg of algemeen belang blijven en heeft hij nadere eisen gesteld. Eén van de eisen betreft een aandeelhouderseis voor de BV. In het kort komt het erop neer dat de BV’s (uiteindelijk) een stichting als 100%-aandeelhouder dienen te hebben. Hierdoor wordt gewaarborgd dat winsten niet uitgekeerd kunnen worden aan personen en zit het vermogen in de zogeheten ‘dode hand’.

Naast deze aandeelhouderseis stelt de staatssecretaris nog nadere eisen op het gebied van de inrichting van de statuten en op Governance. Onder andere dient de BV een toezichthoudend orgaan te hebben ingesteld dat toezicht houdt op de doelrealisatie, winstbestemmingseis, en bevoegd is de bestuurders te benoemen, schorsen en ontslaan.

Gevolgen van het nieuwe besluit voor verzelfstandigde medische laboratoria en te ondernemen acties?

In het nieuwe beleidsbesluit is specifiek ingegaan op de werkzaamheden van verzelfstandigde medische laboratoria. Indien aan een aantal cumulatieve voorwaarden wordt voldaan kan het zelfstandige laboratorium volgens het besluit voor de zorgvrijstelling in aanmerking komen. Wel dient getoetst te worden of minimaal 90% van de werkzaamheden bestaan uit kwalificerende werkzaamheden en dient aan een aantal formele eisen te worden voldaan.

Wilt u weten of uw organisatie voor de zorgvrijstelling in aanmerking komt, of heeft de Belastingdienst vragen gesteld over de vennootschapsbelastingpositie? BDO kan u ondersteunen met het maken van de inventarisatie. Lees meer informatie over het besluit zorgvrijstelling.

update zorgvrijstelling