Waarom focus op groei uw familiebedrijf nieuwe kansen biedt

Het gebeurt gelukkig lang niet overal, maar er bestaan familiebedrijven die op een bepaald moment wat stil komen te staan. Bij deze bedrijven is de focus zó gericht op de continuïteit van de familieonderneming, dat er weinig aandacht meer is voor nieuwe groeikansen. Medewerkers blijven simpelweg doen wat zij altijd al deden; zo ging het immers jarenlang goed en blijven de risico's klein.

Zeker voor familiebedrijven met een lange historie is dat een begrijpelijk mechanisme. Maar in plaats van de beoogde veiligheid te bieden, blijkt deze houding juist een recept voor conflicten en teleurstellingen. Je ziet bij zulke bedrijven namelijk vaak de dynamiek ontstaan van een zero-sum game, oftewel: de winst van de een is het verlies van de ander.

De ene werknemer promotie geven, kan ten koste gaan van een ander. Een directeur van buiten halen, beperkt de leiderschapskansen van een familielid. Een familielid uit de jongere generatie belangrijk maken, gaat ten koste van de zittende directie. Allemaal ontwikkelingen die niet voor iedereen even goed kunnen voelen.

Groeistrategie in het familiebedrijf

Maar het kan ook anders. Juist deze familiebedrijven kunnen baat hebben bij een duidelijke groeistrategie. Bij bedrijven die zich weer op groei gaan richten, zie je al snel een andere, meer positieve dynamiek ontstaan. Het gaat er ineens niet meer over hoe de taart verdeeld wordt, het gaat erover hoe de taart groter gemaakt kan worden. Kansen voor smulpapen dus.

Allereerst is het belangrijk om naar de bestaande strategie te kijken: wat is de levensvatbaarheid van je producten- en/of dienstenaanbod op de lange termijn? Zijn er marktontwikkelingen waar je met nieuwe producten of diensten op in kunt spelen? Kijk daarbij ook goed welke karakters je in huis hebt: wie hebben er binnen de onderneming de drive om een bestaand product groter te maken, iets totaal nieuws te ontwikkelen, of bijvoorbeeld de buitenlandse markt op te gaan?

Jongere generatie

De jongere generatie kan hier bij uitstek een rol bij spelen. Is er bijvoorbeeld een bedrijfsopvolger die heel andere ideeën heeft dan zijn voorganger, geef hem of haar dan de ruimte. Dit soort initiatieven kunnen klein beginnen, maar kansen bieden voor opvolgers of werknemers om zichzelf te bewijzen en te groeien. Maak ruimte voor het ondernemerschap van de nieuwe generatie en durf daar ook in te investeren.

Een mooi voorbeeld dat ik persoonlijk ken uit mijn dagelijkste praktijk, is een schoonmaakbedrijf dat door de zoon van de oprichters volledig opnieuw in de markt werd gezet. De zoon toonde ondernemerschap en had ook andere doelen dan zijn ouders. Hij wilde met de onderneming maximale sociale impact creëren, onder meer via de inzet van arbeidsgehandicapten. Die activiteit begon aanvankelijk naast de bestaande business, maar groeide al snel enorm en werd uiteindelijk de kernactiviteit van het bedrijf. Deze onderneming bedient nu onder meer een groot aantal overheidsdiensten.

Frisse ideeën

Niet alleen familieleden zouden overigens op deze manier de ruimte moeten krijgen voor ondernemerschap. Ook niet-familieleden met de ideeën en drive om nieuwe groeikansen na te jagen, kunnen goud waard zijn. Werknemers die hiervoor de ruimte krijgen, zullen bovendien veel meer voldoening uit hun baan halen en minder snel op zoek gaan naar een andere baan.

Wat tot slot ook kan helpen bij het ontwikkelen van een nieuwe groeistrategie: de luiken openen. Stel een Raad van Commissarissen of raad van advies in, met daarin mensen van buiten de familie. Zij kunnen frisse ideeën binnenbrengen, het management uitdagen en daardoor de boel weer op scherp zetten. Dat past bij een ambitieuze onderneming die beter, groter en professioneler wil worden.

Positieve vibe

Kortom: hernieuwde ruimte geven aan ondernemerschap creëert ook bij ietwat behoudender familiebedrijven een positieve vibe. En als die er eenmaal is, kunnen er mooie dingen gebeuren.

Meer weten over hoe familiebedrijven een betere werkgever kunnen worden? Download dan het onderzoek dat wij samen met het Erasmus Center for Family Business en Rabobank hebben uitgebracht over winnend werkgeverschap.

Download onderzoek