Voor innovatie in de zorg zijn dividend en rendement vereist

Bij het vraagstuk over winstuitkering in de zorg dweilt het kabinet-Rutte 3 met de kraan open. De maatregelen die minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken onlangs aankondigde om het omzeilen van de Wet normering topinkomens (WNT) in de zorg moeilijker te maken, lijken slechts symbolisch. Want zolang het via bv-constructies mogelijk is dividend uit te keren, blijft de achterdeur naar winst uitkeren in de zorg wagenwijd openstaan. Alle pogingen ten spijt om de voordeur via de WNT dicht te timmeren.

De minister kondigt twee belangrijke wijzigingen aan. In de eerste plaats moeten straks alle topfunctionarissen van bedrijven - dus ook onderaannemers - die betrokken zijn bij de zorgverlening onder de WNT vallen. Daarnaast gaat voor topfunctionarissen van dochterondernemingen en moedermaatschappijen van zorginstellingen het beloningsplafond gelden. Daarmee worden twee hiaten in de huidige regelgeving gedicht en wordt het moeilijker om de regels te omzeilen.

Marktwerking prediken maar winst maken kan niet?

Hoewel we met de mond marktwerking prediken, vinden we in ons hart eigenlijk dat winst maken in de zorg niet kan.

Het fundamentele probleem - en de oplossing - zit echter veel dieper: er zijn nog altijd geen duidelijke richtlijnen voor de omgang met winst maken in de zorg. Hoewel we met de mond marktwerking prediken, vinden we in ons hart eigenlijk dat winst maken in de zorg niet kan. Zorgondernemer Loek Winter noemde dat afgelopen weekend in een interview met het FD een ‘ideologische herijking’ rond ondernemen in de zorg.

De huidige regels voor wanneer het is toegestaan om winst uit te keren in de zorgsector, staan volledig los van de praktijk. Zo is een winstoogmerk wel toegestaan als het gaat om ambulante geestelijke gezondheidszorg. Maar voor intramurale GGZ mag dat niet. Bij thuiszorg mag het dus wel, maar bij verpleeghuiszorg niet. Aan welk deel van de bedrijfsvoering moeten dan de bedrijfskosten worden toegerekend? Waar heeft de eventuele winst betrekking op? Veel zorgorganisaties ontberen dit inzicht.

Misstanden met bv-constructies zijn overigens de uitzondering op de regel. Er zijn hele goede redenen om private organisaties in de vorm van bv’s zorg te laten verlenen. Zij kunnen vaak efficiĆ«nter en doelmatiger werken. Als er een duidelijke zakelijke reden is om op deze manier te werken, is er niets mis mee. Juist de onduidelijkheid en het ontbreken van transparantie werken misstanden in de hand.

In plaats van reflexmatig te grijpen naar nog meer complexe regelgeving met toenemende regeldruk, zou het kabinet er beter aan doen om de kaders vast te leggen waarbinnen winst uitkeren in de zorg transparant en geaccepteerd wordt. Bijkomend voordeel is dat de complexiteit van regelgeving en bureaucratie in de zorg daarmee flink worden teruggebracht.

Als rendement niet mag, wordt investeren in innovatie onaantrekkelijk

Innovatie vraagt om investeringen, en investeren wordt wel heel onaantrekkelijk als rendement maken niet mag.

Kaders zijn niet alleen nodig om misstanden goed aan te pakken. Ook de kwaliteit van onze zorg gaat vooruit als we dit beter regelen. Rutte 3 zegt zelf in het regeerakkoord dat het kabinet zich hard wil maken voor innovatie in de zorg. Maar innovatie vraagt om investeringen, en investeren wordt wel heel onaantrekkelijk als rendement maken niet mag.

Duidelijke richtlijnen daarentegen scheppen ruimte voor nieuwe investeringsmogelijkheden. Zo zegt het kabinet in het regeerakkoord dat medisch specialisten financieel moeten kunnen participeren in de instelling waarvoor zij werken. Dat is onmogelijk als we niet tegelijkertijd accepteren en faciliteren dat zij ook rendement uit het ziekenhuis kunnen halen. Sterker: door het goed te regelen, neemt de transparantie alleen maar toe.

Kortom, wij pleiten voor 'gereguleerde winstuitkering' voor alle organisaties die zorg leveren. Hiermee ontstaat een gelijk speelveld binnen de gehele zorg en worden investeringen in kwaliteit en innovatie aangemoedigd.

Eerlijke marktwerking in de zorg begint met een duidelijke keuze. We kunnen niet kiezen voor marktwerking zolang we dividend en rendement in de zorg vieze woorden vinden.

De Nederlandse zorg heeft ondernemers hard nodig. Binnen de juiste randvoorwaarden is met winst maken niets mis. Sterker, winst als drijfveer voor zorginstellingen kan ook de maatschappij dienen: het leidt tot een prikkel tot vernieuwing en kostenbeheersing.

Drs. Chris van den Haak RA en drs. Frank van der Lee RA zijn beiden partner bij de branchegroep zorg van BDO. Dit opiniestuk is ook verschenen in Het Financieele Dagblad van 9 maart 2018.