Verandercapaciteit gemeenten: uur van de waarheid

Wie voor een gemeente werkt, moet kunnen omgaan met veranderingen. Alleen dan kunnen gemeenten hun taken optimaal blijven uitvoeren. Ons rapport Verandercapaciteit Nederlandse gemeenten toont aan dat het ‘uur van de waarheid’ is aangebroken.

Die verandercapaciteit betekent dat medewerkers en leidinggevenden ‘bewust bekwaam’ moeten zijn om te kunnen veranderen. Maar die stip aan de horizon blijkt nog ver weg. De meesten zijn nog ‘onbewust onbekwaam’. De eerste stap is dus ‘bewust onbekwaam’ worden en daar zijn hele praktische hulpmiddelen voor.

De conclusies uit ons recente onderzoek is de afgelopen tijd door uiteenlopende media opgepikt. Blijkbaar raakt het rapport een gevoelige snaar en roept het veel herkenning op bij gemeenten en mensen in ‘het Haagse’. Iedereen onderschrijft het belang van de verandercapaciteit bij gemeenten. Iedereen erkent de noodzaak van verandering als continue factor. 

Nu het stof van onze bevindingen langzaam neerdaalt, komt aan het licht dat verandercapaciteit tot de standaarduitrusting moet horen van iedereen die bij en voor de gemeente werkt. Om ander gedrag in gang te zetten, is goede coaching en sturing vanuit de organisatie noodzakelijk. Medewerkers zullen veranderingen niet zomaar uit zichzelf omarmen. Ook ketenpartners als zorginstellingen, woningcorporaties en werkleerbedrijven hebben die sturing nodig. Zij moeten tenslotte met elkaar de burger bedienen met thema’s als werk, inkomen, huisvesting, zorgverlening en onderwijs.

Hoe kunt u dan sturen op dat andere gedrag? Door de kunst van het ‘loslaten’. Wat de professional (zowel van de gemeente als van de ketenorganisatie) nodig heeft, is ruimte. Wat iets heel anders is dan zaken op hun beloop laten. Die ruimte geef je bijvoorbeeld door heldere kernbegrippen te formuleren. Dat is ook een van de tien aanbevelingen uit ons rapport. Zorg dat je die kernbegrippen – of ‘leidende principes’- concreet vertaalt naar en verbindt aan de leefwereld van die professional. Op die manier reik je handvatten aan, waarmee ze binnen de beschikbare ruimte de goede dingen kunnen doen. Laat u inspireren door deze samenwerking in Utrecht.

Het punt is dat gemeenten absoluut in staat zijn de veranderingen te gebruiken om burgers en bedrijven beter van dienst te zijn. De voorwaarde is wel dat veel gemeentelijke bestuurders en managers om te beginnen meer ‘bewust onbekwaam’ moeten worden. Laat dat de eerste stap zijn voor een succesvolle verandering over de volle breedte.

Anton Revenboer is Senior Manager bij BDO Advisory en actief in de branchegroep Lokale Overheid.