NextGen binnen het familiebedrijf: wil de echte leider opstaan

Uit hetzelfde nest komen, betekent niet dat je hetzelfde deuntje fluit en hetzelfde rondje vliegt. Maar als opvolger binnen een familiebedrijf doorvoel je wel de kernwaarden en besef je heel goed uit welk fundament de organisatie is verrezen. Vanuit die ondergrond ben jij dé aangewezen persoon om het familiebedrijf naar nog grotere hoogte te laten stijgen. Toch?

Perspectieven op leiderschap binnen familiebedrijf

De opvolgende generatie in het familiebedrijf heeft te maken met veel verschillende stakeholders en belangen. En alsof dat al niet ingewikkeld genoeg is, heb je als opvolger bovendien drie verschillende petten op; je bent familielid, hebt een positie in (de leiding van) het bedrijf en je hebt of krijgt een belang in het eigendom. Met alle emotionele, bedrijfskundige, fiscale, juridische en financiële uitdagingen van dien.

In dit blog belicht ik zowel vanuit het perspectief van de overdrager als de opvolger – omwille van het leesgemak soms ‘pa/vader’ en ‘zoon’ genoemd - de grote uitdagingen voor de NextGen, met oog op het leiderschap binnen het familiebedrijf.

Het overdragen van leiderschap in het familiebedrijf

Familiebedrijven kenmerken zich vaak door een sterk karakter aan de top. Een leider die mensen aan zich weet te binden, van medewerkers en klanten tot leveranciers. Op basis van duidelijke familiewaarden en afspraken. Dit is het stokje dat de opvolger overneemt.

Overdrager en organisatie

In de praktijk zien we dat het voor pa lastig is daadwerkelijk los te laten. Dat hij toch het gezicht en aanspreekpunt blijft voor medewerkers en klanten, ook al is hij minder op de zaak. Maar zolang hij daarin geen duidelijke ‘knip’ zet en daarover niet transparant genoeg communiceert, krijgt zijn zoon nooit een eerlijke kans om zijn eigen route te kiezen en de echte leider van het bedrijf te worden. Een authentieke leider, geen replica van zijn vader.

Overdrager en opvolger

De verleiding voor pa is groot om in zijn zoon de beoogde opvolger te zien. Het gaat toch om zijn ‘kindje’, dat in goede handen moet achterblijven. Wel zo prettig als dat kindje binnen de familie kan blijven, in het eigen gezin. Het eigen nest. Op zich een logische gedachte. Tegelijkertijd is het belangrijk om ratio en emotie te scheiden en zo zuiver mogelijk te kijken naar de capaciteiten van zowel het bedrijf als de beoogde opvolger. Daarbij is het cruciaal alle (on)mogelijkheden met elkaar (en externe adviseur of commissaris) te bespreken.

Het overnemen van leiderschap in het familiebedrijf

Durf als opvolger kritisch in de spiegel te kijken en je eigen drijfveren eerlijk tegen het licht te houden. Maak je deze keuze voor jezelf, of om je ouders te pleasen? Ben je echt zelf gemotiveerd om het stokje over te nemen? Ik kan niet genoeg benadrukken hoe belangrijk dit is, want de keuze om het leiderschap binnen het familiebedrijf over te nemen, is een keuze voor het leven. 

Opvolger en overdrager

Is de gedroomde opvolger inderdaad de juiste opvolger? Maak dan samen een concreet stappenplan en spreek de wederzijdse verwachtingen naar elkaar toe uit. Zo omzeil je de twee meest voorkomende valkuilen. Ten eerste de druk die pa zijn zoon vaak – bedoeld of onbedoeld – kan opleggen, bijvoorbeeld door te zeggen dat zijn ‘levenswerk’ en pensioen nu in zijn handen liggen … Tweede valkuil is dat de volgende generatie zich zo schatplichtig voelt dat de koers van pa heilig is en blijft. Maar er moet wel een moment zijn dat de opvolger met de vuist op tafel durft te slaan en zegt: nu op mijn manier. Als je daar vooraf geen duidelijke afspraken over hebt gemaakt, kan dat heel pijnlijk zijn.      

Opvolger, organisatie én familie

Voor de opvolger is het zaak - met behoud van de waarden en kracht van het bedrijf - op basis van authentiek leiderschap en eigen capaciteiten de aansluiting te vinden met personeel, klanten, leveranciers en andere relaties. En met de eerdergenoemde drie petten op moet de opvolger ook in staat zijn om de familie te leiden; ouders, broers, zussen en misschien ook neven en nichten. Familieleden die misschien liever dividend uitgekeerd krijgen, terwijl de opvolger juist graag wil investeren in ontwikkeling. Een goede leider houdt alle kikkers in de kruiwagen…

Sparren en netwerken met ‘collega’-opvolgers

De volgende generatie heeft altijd een andere kijk op het familiebedrijf dan de generatie daarvoor. Zoals wij bij BDO zeggen: nieuwe generatie, nieuwe perspectieven! Een herkenbaar fenomeen daarbij is dat opvolgers graag in een vertrouwelijke omgeving sparren met ‘lotgenoten’ en tegelijk hun netwerk uit willen breiden met ‘collega’-opvolgers. Vanuit die gedachte organiseert BDO in 2019 door heel Nederland een nieuwe serie masterclasses voor de NextGeneration binnen familiebedrijven. Opvolgers die hieraan meedoen, vergaren kennis over uiteenlopende facetten van het ondernemerschap en worden zich bewuster van wat ondernemen in het familiebedrijf inhoudt.

SCHRIJF IN VOOR NEXTGEN MASTERCLASS