Hypotheekrenteleed na een echtscheiding? (deel 2)

Aanleiding voor mijn vorige blog waren de evaluatierapporten met betrekking tot de effectiviteit en complexiteit van de eigenwoningregeling in de inkomstenbelasting. Deze werden door de staatssecretaris van Financiën in december 2019 aan de Eerste en Tweede Kamer zijn aangeboden. In de aanbiedingsbrief is de kabinetsreactie opgenomen die de staatssecretaris namens de Regering geeft. Die is weinig hoopvol: deze kabinetsperiode zijn er geen wijzigingen te verwachten. En ja, de regeling is complex en belastingplichtigen moeten gedurende een lange periode (30 jaar!) bewijsstukken bewaren, maar het zijn dan ook de belastingplichtigen die een beroep doen op een aftrekpost, zo betoogt de staatssecretaris. De complexiteit van de regeling laat zich vooral zien bij wat de onderzoekers life events noemen en dan met name echtscheiding. In dit blog ga ik in op een andere valkuil van de eigenwoningregeling bij echtscheiding.

Man en vrouw samen eigenaar van echtelijke woning

Deze casus is ontleend aan een uitspraak van Gerechtshof Den Haag van 17 december 2019 (ECLI:NL:GHDHA:2019:3402). Man en vrouw zijn samen eigenaar van de echtelijke woning. In het in 2015 opgemaakte echtscheidingsconvenant nemen zij een tijdelijke regeling op waarbij ze afspreken dat de echtelijke woning aan de vrouw zal worden toebedeeld waarbij de woning voor haar rekening en risico komt per 1 april 2014. De echtscheiding wordt in 2016 uitgesproken en de vrouw krijgt tot 1 januari 2017 de tijd om een nieuwe financiering aan te trekken. Indien de financiering niet tijdig rond komt, zal de woning alsnog worden verkocht waarbij de opbrengst tussen beide ex-echtelieden zal worden verdeeld. Tot die tijd voldoet zij alle verplichtingen uit hoofde van de lopende leningsovereenkomst.

Echtscheidingsconvenant: vrouw economisch eigendom van de woning

Uit de bepalingen in het echtscheidingsconvenant volgt dat de vrouw het economisch eigendom van de woning verkreeg. In de omschrijving van “eigen woning” in de inkomstenbelasting is opgenomen dat indien de belastingplichtige wel het economisch eigendom bezit, maar niet het juridisch eigendom toch sprake is van een eigen woning. Conclusie is dan dat de voormalig echtelijke woning voor de vrouw een “eigen woning” was zodat in beginsel voor haar recht bestaat op aftrek van de door haar betaalde hypotheekrente.

Toch komt het Gerechtshof tot het oordeel dat geen sprake is van een “kwalificerende eigenwoningschuld”. Maar waarom dan?

U moet zich realiseren dat, als gevolg van de fiscale regelingen omtrent renteaftrek, het gebruikelijk was dat Nederlanders hun hypotheek niet aflosten. Op advies van allerlei internationale instanties en het feit dat tijdens de crisis van 2008 veel woningen ‘onder water’ kwamen te staan, is per 1 januari 2013 opgenomen dat een eigenwoningschuld gedurende 30 jaar met regelmatige termijnen (ten minste annuïtair) moet worden afgelost.

Prima afspraak, maar toch geen hypotheekrenteaftrek

Dat geldt echter niet voor schulden die op 1 januari 2013 al bestonden. En daar zit de pijn: de ex-echtelieden hadden een hypotheek waar niet op hoefde te worden afgelost. Als gevolg van de afspraak in het echtscheidingsconvenant had de vrouw de aflossingsvrije lening van de man overgenomen en aan de verplichtingen (lees: rentebetaling) voldaan. Maar volgens de fiscale regeltjes was sprake van een nieuwe eigenwoningschuld. Tijdens het huwelijk had de vrouw de eigendom van de helft van de woning en de man de eigendom van de andere helft. En dus had ieder het bij die eigendom behorend deel van de schuld. Als gevolg van de afspraken in het echtscheidingsconvenant ‘kocht’ de vrouw de helft van de man. Zij ‘betaalde’ dat deel door een deel van de schuld van de man jegens de bank over te nemen. Voor de vrouw ontstaat dan een ‘nieuwe’ schuld en om toe te komen aan hypotheekrenteaftrek had zij moeten aflossen op de schuld. Dat was niet gebeurd, waardoor de rente over dit deel van de lening toch niet aftrekbaar bleek te zijn.

Meer informatie

Neem in geval van echtscheiding contact op met een van onze specialisten zodat u naast het persoonlijk leed, niet ook fiscaal wordt getroffen. Daarnaast brengt BDO regelmatig publicaties uit over relevante thema’s in de bouw- & vastgoedbranche. Wilt u op de hoogte blijven? Wij reiken deze perspectieven graag aan.

aanmelden e-mailnieuwsbrief