Hoe familiebedrijven fiscaal gunstig inspelen op disruptieve innovatie

De wereld verandert voortdurend. Nieuwe technologieën, internationalisering of een onzichtbaar virus dat de wereld in zijn greep houdt - het zijn uitdagingen waarop elk bedrijf moet inspelen. Ook familiebedrijven. Hoe goed een product of dienst ook is, als je niet vernieuwt, kun je de ontwikkelingen al snel niet meer bijbenen en zet je uiteindelijk de toekomst van het bedrijf op het spel.

Vaak hebben familiebedrijven in de opbouwfase goud in handen, zetten dat voort tijdens de tweede generatie. Opmerkelijk genoeg stagneert de innovatie als de derde generatie de leiding heeft. Familiebedrijven van honderd jaar of ouder investeren nog maar een vijfde van wat twintigjarige familiebedrijven aan R&D besteden. Dat blijft niet zonder gevolgen. Slechts 8,6 procent van de Nederlandse familiebedrijven wordt ouder dan honderd jaar. Dat blijkt uit ons meest recente familiebedrijvenonderzoek van het Erasmus Centre for Family Business (ECFB).

Sterk geloof in eigen product

Het familiebedrijvenonderzoek maakt duidelijk dat familiebedrijven op enig moment kansen laten liggen. Ze geloven sterk in hun product en willen er niet teveel aan veranderen. Familiebedrijven zijn daarbij vaak financieel behoudend; ze vinden de investeringskosten om bijvoorbeeld mensen op R&D aan te nemen, te hoog.

Natuurlijk innoveren familiebedrijven wel maar het gaat daarbij meestal om incrementele innovatie. Deze vorm van innovatie is erop gericht om een bestaand product te verbeteren en de waarde voor de klant te verhogen. Het gaat om minder risicovolle, stapsgewijze verbeteringen. Denk bijvoorbeeld aan de iPhone waaraan nieuwe features worden toegevoegd.

Voor familiebedrijven is het ook niet per se verstandig radicaal het bedrijfsmodel te veranderen, zo blijkt ook uit het onderzoek. Ze hebben vaak een ijzersterk product in handen. Het is de uitdaging om het fundament te bewaken en daarnaast op zoek te gaan naar nieuwe groeikansen. Welke mogelijkheden biedt de markt, hoe kunt u meeliften met nieuwe technologieën? Hoe maakt u zich als organisatie wendbaarder?

Innovatie verdient prominente plek

Mijn advies is: geef innovatie een prominente plek binnen de organisatie. Benoem een innovatiemanager of stel een innovatieteam samen dat voortdurend aandacht besteedt aan nieuwe ontwikkelingen op de markt.

Als u innovatie onderdeel maakt van uw familiebedrijf, bent u niet alleen beter bestand tegen disruptieve innovatie, maar vangt u ook crises beter op. Er zijn succesvolle voorbeelden van familiebedrijven die creatief inspelen op de coronacrisis en nieuwe markten creëren. Bierbrouwer Royal Swinkels lanceerde - naast de bierproductie - desinfecterende handgel. Beddenfabrikant Auping stortte zich op de productie van mondkapjes.

Innoveren kost in eerste instantie geld, dat is duidelijk. Maar innovatie verdient serieuze aandacht wilt u het als familiebedrijf overleven. Zorg dat u inzichtelijk heeft wat het verdienmodel kan zijn van innovatie. Wat een octrooi aanvraag oplevert, wat de (financiële) gevolgen zijn van het aannemen of inhuren van R&D-mensen. Als u innovatie als een managementtool inbouwt in de organisatie, bent u wendbaarder en kunt u inspelen op de mogelijkheden.

Laat u niet verrassen door nieuwkomers

Hoe kunt u uw familiebedrijf wapenen tegen disruptieve innovatie? Het is raadzaam niet alleen budget vrij te maken voor productvernieuwing. Wees ook alert op partijen die bezig zijn met radicale innovatie en daarmee een disruptieve werking op de markt kunnen hebben. Familiebedrijven laten zich hierdoor nu nog wel eens verrassen. Daar is wel een verklaring voor. Meestal begint disruptieve innovatie met een duur product dat op sommige punten tekortschiet. Aanvankelijk lijkt het geen bedreiging. Familiebedrijven doen er niets mee, ze zijn vaak 'blind' door hun eigen succes. Maar de concurrentie zit niet stil. Nieuwkomers investeren in doorontwikkeling en slagen erin om wel een goed en betaalbaar product op de markt te brengen. Dan is het te laat om nieuwkomers te stoppen.

Slim innoveren met de WBSO en de innovatiebox

Voor ondernemers die innovatieplannen hebben, zijn er diverse fiscale stimuleringsmaatregelen waaronder de WBSO en de innovatiebox. De WBSO is een subsidie die kosten voor ontwikkeling, zoals loonkosten en uitgaven van het R&D project, vergoedt. De WBSO is bovendien de toegangsticket voor de innovatiebox en geeft korting op de af te dragen vennootschapsbelasting.

Het is belangrijk dat u innovatie en de fiscale stimuleringsmaatregelen multidisciplinair aanvliegt. In de praktijk zien we vaak dat de WBSO-aanvraag en de innovatiebox niet op elkaar worden afgestemd, terwijl het communicerende vaten betreffen. Dat is een gemiste kans. Het niet optimaal inrichten van de WBSO subsidie heeft direct gevolgen voor de toepassing van de innovatiebox. Haal daarom het meest uit de fiscale stimuleringsmaatregelen door multidisciplinair team te laten samenwerken.

Laat fiscalist vooraf meedenken

Ik raad familiebedrijven aan om de fiscalist vooraf mee te laten denken hoe het innovatieve karakter van een bedrijf fiscaal juridisch kan worden ingericht. Ga ik wel of niet een octrooi aanvragen? Waar hang ik mijn intellectuele eigendom in mijn ondernemingsstructuur? Ga ik R&D-personeel aannemen of inlenen? Als u dergelijke vragen vooraf goed fiscaal aankleedt, is het te behalen voordeel uit de fiscale stimuleringsmaatregelen het grootst en kan het een financiële boost geven voor uw innovatie.

Hoe blijft uw familiebedrijf gezond?

Familiebedrijven hebben vaak als missie om de onderneming gezond over te dragen op de volgende generatie. De kans op succes is het grootst als bedrijven een flink deel van de omzet reserveren voor innovatie en innovatie in de organisatiestructuur opnemen. Als u zich bewust bent van de risico’s, de potentiële winsten die u kunt behalen, de veranderende marktvraag en hoe u daar beter op in kunt spelen, zijn disruptieve innovaties én crisis minder schokkend. Zo voorkomt u dat de volgende generatie een bedrijf overneemt dat met 3-0 achterstaat.

Meer weten over de succesfactoren van een vitaal familiebedrijf? Download het familiebedrijvenonderzoek ‘Het geheim van de eeuwige jeugd’. Het onderzoek levert waardevolle inzichten op voor zowel jonge als oude familiebedrijven.

Wilt u weten hoe vitaal uw familiebedrijf is en of het over de juiste eigenschappen beschikt om een oud en vitaal bedrijf te worden of juist te blijven? Test dat met de Familiebedrijven Vitaliteitsscan.

DOWNLOAD FAMILIEBEDRIJVENONDERZOEK