Hoe creëer je nu écht meerwaarde uit waarden?

Wie zijn we, waar staan we voor en hoe verhouden we ons tot de buitenwereld? Een aantal existentiële vragen die bij de gemiddelde heisessie niet ontbreken. Antwoorden op deze vragen leiden tot de kernwaarden en uiteindelijk de missie, visie en strategie van de onderneming. Deze kernwaarden zijn cruciaal voor de identiteit van de organisatie. Ze verschaffen houvast aan betrokkenen: houding en gedrag worden erdoor bepaald.

Uit ons onderzoek samen met Erasmus Centre for Familybusiness blijkt dat familiebedrijven met sterke waarden beter renderen. Familiewaarden blijken een unieke factor bij de prestaties van familiebedrijven en geven hun een voorsprong op concurrenten. Intern versterken ze de identiteit en daarmee de betrokkenheid en loyaliteit van werknemers. Extern dragen ze bij aan het sociaal kapitaal bij klanten, leveranciers en de gemeenschap.

Van familiewaarden…

Voordat de onderneming daadwerkelijk profijt kan hebben in termen van continuïteit en rendement, is het van belang om de familiewaarden te kunnen duiden en deze te koppelen aan het bedrijf. Elke familie heeft een aantal unieke – vaak impliciete - waarden die de cultuur binnen die familie definiëren. Er zijn verschillende manieren waarop families hun waarden expliciet kunnen vaststellen en overdragen. Het is hiertoe in elk geval belangrijk om met elkaar het gesprek aan te gaan en in te zoomen op recente wezenlijke beslissingen, kenmerkende situaties en gedragspatronen binnen de familie. Zo kom je tot begrijpelijke waarden, die ook echt passen bij de familie.

Naar bedrijfswaarden…

Het bovenstaande betekent niet dat álle familiewaarden per definitie relevant zijn voor een optimale bedrijfsvoering. Een succesvol familiebedrijf weet de juiste balans te vinden tussen familie en organisatie en weet dit te vertalen naar gedragen bedrijfswaarden. Nadat familiewaarden goed in beeld zijn gebracht, is het zaak deze te koppelen aan de organisatiebehoefte. Zo kom je tot bedrijfswaarden die herkenbaar zijn voor de familie, medewerkers én externe stakeholders. Het is van belang om te weten hoe deze waarden doorleefd worden binnen de organisatie, en wat de impact is van deze waarden op de continuïteit van de onderneming en de binding en motivatie van medewerkers.

Een uitdaging

In mijn praktijk moet ik me soms een weg banen door de containerbegrippen, wassen neuzen en open deuren. Bedrijfswaarden worden regelmatig verward met randvoorwaarden. Vaak zie ik professionaliteit, klantgerichtheid en betrouwbaarheid als leidende bedrijfswaarden naar voren komen. Maar mogen deze niet als vanzelfsprekend worden aangenomen door je klanten? En dan is er ook nog een verschil tussen wat er prachtig geformuleerd in een la ligt, wat we nastreven en wat er op de werkvloer gebeurt. Laten we wel zijn: het is verleidelijk om waarden op te voeren die prettig klinken en die passen in een strak marketingverhaal. Belangrijker is dat de waarden overeenkomen met het gedrag op de werkvloer: laat de werkelijkheid leidend zijn, niet het gewenste plaatje. Waarden op papier zijn mooi, maar cruciaal is dat je deze waarden voor- en naleeft. Of in mooi Nederlands: ‘Practice what you preach’ en ‘Walk the talk’.

Hoe dan?

Zoals Stephen Covey het noemt: “Begin with the end in mind”. Wat moeten die waarden nu echt opleveren? Is het die langetermijnrelatie met je vaste klant? Dat altijd weer vooruitstrevende product? Het meest betrouwbare en geoliede proces? Pak vervolgens de familiewaarden erbij: hoe zijn wij in staat gebleken om onze klanten, medewerkers en leveranciers aan ons te binden en toegevoegde waarde te blijven leveren?

Vertaal de waarden vervolgens naar concreet gedrag: op organisatie-, afdelings- en individueel niveau. Betrek medewerkers in dit proces, dit zorgt voor gedragen en concrete beelden. Als helder is welk gedrag (hoe, wanneer en door wie) past in de dagelijkse uitvoering, dan weten we wat te belonen, stimuleren en ontwikkelen. Daar kunnen dan beleid, structuren, systemen en processen op worden afgestemd. Het vraagt intensieve communicatie tussen de verschillende lagen van een organisatie om de vertaalslag naar ieders eigen positie te realiseren. Een doorslaggevende rol ligt hier dan ook weggelegd voor de leidinggevenden binnen de organisatie. Het leidinggevend kader geeft elke medewerker concrete richting en ook verantwoordelijkheid voor heldere, uitdagende resultaten om de waarden daadwerkelijk waar te kunnen maken.

Meer weten over hoe je familiewaarden kunt vertalen naar de werkvloer? Lees dan de special over familiewaarden in Magazine Anders.

Open magazine Anders