De grens over als familiebedrijf? Zorg dat je thuis alles op orde hebt

Internationalisering is voor veel Nederlandse familiebedrijven een vruchtbare strategie. We weten uit onderzoek dat ongeveer tweederde van de familiebedrijven in Nederland in het buitenland actief is – met export of door zelf dochterondernemingen neer te zetten. Ze boren op die manier nieuwe markten aan, zoeken de groei op en spreiden de risico’s van hun bedrijfsvoering. Uit nieuw onderzoek dat we hebben laten doen weten we bovendien dat familiebedrijven door hun unieke eigenschappen in veel landen een grote kans op succes hebben. Over de grens liggen kansen, dus waar wacht je nog op als familiebedrijf, zou je zeggen!

Voor een van onze cliënten, een groot familiebedrijf in landbouwmachines, lonkt het buitenland ook. Ze halen op dit moment een aanzienlijk deel van hun omzet uit omringende landen – met name Frankrijk, België en het Verenigd Koninkrijk. De derde generatie, jonge twintigers van wie er al een paar in de zaak werken, staat te trappelen om het bedrijf verder uit te bouwen en de groei op te zoeken in het buitenland. Dat is niet alleen leuk voor de cijfers maar ook noodzakelijk, weten ze: de concurrentie is groot en als ze stil blijven zitten is er een grote kans dat het bedrijf overschaduwd wordt. 

De noodzaak van een helder strategisch plan

Die internationale groei-ambitie is mooi, maar het is de vraag of de onderneming op dit moment wel klaar is voor die volgende stappen. Het is een flink bedrijf, de omzet ligt tussen de 60-80 miljoen, er werken zo’n 200 mensen, maar het wordt op wezenlijke onderdelen nog niet helemaal gerund zoals verwacht zou mogen worden bij een bedrijf van dergelijke omvang. Een duidelijke interne communicatie en logistieke structuur ontbreken, bedrijfsprocessen zijn niet goed in kaart gebracht maar verdienen wel nadrukkelijke aandacht. Een missie, visie of strategie waaraan dat soort zaken “opgehangen kunnen worden” is er eigenlijk niet.

Veel beslissingen worden ad-hoc genomen. Dat is natuurlijk de charme van het ondernemerschap en er valt ook lang niet altijd aan te ontkomen. Maar er is behoefte aan een goed strategisch plan, met daarvoor ondersteunende geoptimaliseerde bedrijfsprocessen, om te voorkomen dat mensen “geleefd worden” omdat ze telkens ad-hoc-beslissingen moeten nemen. Bovendien vergroot een goed strategisch plan de kans op succes van een ad-hoc-beslissing!

Het formuleren van een internationale strategie is niet makkelijk

Een voorbeeld: toen het bij een buitenlandse dealer mis dreigde te gaan, stond het bedrijf voor een dilemma. Wel of niet een deelneming verwerven in die buitenlandse dealer? Op dat moment paste het niet in de strategie van de eigenaren om in een buitenlands bedrijf te stappen. De volgende generatie leek zich op dat moment nog niet aan te dienen. De eigenaren hadden in het achterhoofd zitten dat zij het bedrijf mogelijk extern zouden moeten gaan verkopen, dus waarom dan nog een omvangrijke investering doen in het buitenland?

Allerlei opties passeerden de revue, maar de ware diende zich maar niet aan. Totdat de derde generatie zich toch meldde. Enkele kinderen van de eigenaren gingen aan de slag binnen het bedrijf en toonden veel ambitie. Daarop besloten de eigenaren dat de toekomst van het bedrijf gewaarborgd moest worden: dat deden ze door die grote investering in die buitenlandse dealer te doen. Ze kochten de helft van de aandelen, om het aanzienlijke marktaandeel dat gedurende jaren in dat land was opgebouwd veilig te stellen en om te voorkomen dat de opvolgende generatie weer van nul af zou moeten beginnen.

Staar je niet blind op groei

Internationale groei is goed, maar als er geen duidelijk idee is wát voor groei – omzet, marge, productiecapaciteit? – moet je je er niet blind op staren. En als je processen thuis nog niet goed lopen, is het niet verstandig om snel grote internationale stappen te willen nemen. Die problemen thuis lossen niet           -vanzelf- op door de aandacht -te veel- naar het buitenland te verleggen.

De keuze voor internationale groei en de wijze waarop zijn ook afhankelijk van de eigenaarsstrategie van de familie. Bij dit bedrijf diende zich uiteindelijk een derde generatie aan die graag gas wilde geven. Het ontbreekt ze alleen nog aan een duidelijke routeplanner. Die zouden ze samen met de huidige generatie moeten gaan ontwikkelen. Een routeplanner die de enthousiaste ideeën van de derde generatie combineert met de meer bedaarde en op ervaring geschoeide ideeën van de huidige generatie. Op die manier blijft de derde generatie aangehaakt en geënthousiasmeerd en kan de huidige generatie geleidelijk en met een gerust hart toewerken naar een overdracht. Opdat die generatie verder kan bouwen aan de internationale groei van het bedrijf.

Natuurlijk is ondernemerschap ook risico nemen en op een gegeven moment moet je het gewoon durven en dóén, maar de kans op succes is een stuk groter als je weet wie je als bedrijf (en als familie!) bent, waar je naar toe wil en hoe je dat wil bereiken. Want dan kun je lastige beslissingen langs die strategie leggen. Dat blijkt ook uit het onderzoek: internationalisering kán vruchtbaar zijn, maar niet zonder een heldere, breed gedragen ondernemingsstrategie.

Download onderzoek