Over communicatie binnen het familiebedrijf gesproken

“Graag je handtekening bij het kruisje”, dat was wat een vader zijn zoon vroeg te doen terwijl hij hem het Familiestatuut voor het eerst onder ogen bracht. Niet zelden bepaalt vader de koers, voor zowel de familie als voor de onderneming. Dat doet hij doorgaans in zijn hoofd om daar vervolgens naar te handelen. Hij communiceert daar niet over, gewend als hij het is om al pionierend successen te behalen. Maar als je succesvol bent, wie spreekt je dan tegen?

Ik maak echter mee dat die handelswijze keerzijden heeft. De familie is het dan niet gewend om echt met elkaar te communiceren, men praat met elkaar over de dagelijkse gang van zaken. De familie wordt geleefd door de waan van de dag. Soms zit praten ook niet in het DNA van de familie. Een huidige generatie is immers het product van vorige generaties. Het is dan aan de huidige generatie om die rode draad te doorbreken om er voor te zorgen dat generaties na hen anders om –kunnen- gaan met communicatie.

Waarom is communicatie dan zo belangrijk en wat is goede communicatie?

Kenmerken van het familiesysteem zijn verbondenheid en loyaliteit voor het leven door geboorte. Men  streeft naar harmonie. Familieleden willen graag dat een ieder het goed heeft en behoeden elkaar voor bedreigingen. Ik zie vaak dat familieleden de nodige aannames maken over en jegens elkaar en dat men hiernaar vervolgens handelt. Die karakteristieke eigenschappen zijn bepalend  voor de mate van (non)communicatie binnen een familie. Herkenbaar?

Bij een familiebedrijf is er naast familie vanzelfsprekend ook sprake van een onderneming. De karakteristieke eigenschappen van een onderneming staan nagenoeg lijnrecht tegenover die van een familie en zie hier een potentieel lastige (conflict)situatie ontstaan. Een bedreiging voor zowel harmonie als continuïteit.

Om die bedreigingen het hoofd te bieden is goede communicatie onontbeerlijk. Die ontstaat wanneer familieleden het gevoel hebben met respect voor elkaar in openheid met elkaar te kunnen praten. Waarover maakt men zich zorgen, welke verwachtingen hebben familieleden van elkaar? Waar stoort men zich aan? Het gaat dan vooral om luisteren, om gehoord te worden. Dat schept namelijk ruimte om tot elkaar te kunnen komen en om zichzelf te kunnen ontdekken; wat is ieders ambitie? Los komen van soms wel generaties vaststaande familiedogmatiek. De familieband is er voor het leven, maar dat houdt nog niet automatisch in dat een familielid zijn eigen potentieel en wensen niet zou kunnen en mogen ontdekken. Dat kan de familie en de onderneming juist ten goede komen.

Hoe komt een familie tot goede communicatie?

Een Familiestatuut biedt uitkomst. Bij zo’n traject komen allerlei onderwerpen aan de orde. Per familie kunnen die onderwerpen verschillen. Wat gebeurt er bijvoorbeeld wanneer vader een ongeluk krijgt en langdurig arbeidsongeschikt wordt of zelfs komt te overlijden? Waarom wordt er maar geen dividend uitgekeerd terwijl er toch al jaren op rij winst wordt gemaakt? Bestaat er bij de huidige bestuurders irritatie omdat zij het dividend moeten delen met eigenaren, die geen bestuurder zijn? Wie volgt vader eigenlijk op en waarom en wanneer? U ziet het; talloze thema’s passeren de revue. Het is aan de familie om te bepalen welke thema’s op dat moment relevant zijn.

Voor een familie zal het niet altijd meevallen om de relevante thema’s te benoemen, laat staan daar een eensgezinde mening over te vormen. Om alle relevante thema’s bij de hoorn te kunnen vatten en om daar vervolgens met elkaar consensus over te bereiken, is goede communicatie met elkaar een vereiste. Gaandeweg de “rit” zal de familie zich, al dan niet onder begeleiding van een deskundige, die goede communicatie eigen gaan maken. Dat leert de ervaring. Wanneer dan de handtekening bij het kruisje wordt gezet, is het meest belangrijke onderdeel van het Familiestatuut, namelijk goede communicatie een feit. De sleutel tot succes!

Wilt u weten wat dit voor uw betekent?

Kom dan bij ons langs op het inspiratieplein tijdens het BDO Familiebedrijvencongres op 10 oktober a.s. Daarvoor kunt u zich hier aanmelden.