De belangrijkste overwegingen bij nieuwe verdienmodellen voor maatschappelijke organisaties

De disruptieve situatie door corona heeft aangetoond hoe belangrijk het is om flexibel en creatief te zijn, ook voor maatschappelijke organisaties. Bovendien heeft deze crisis bepaalde maatschappelijke ontwikkelingen die al langer speelden in een stroomversnelling gebracht. Ontwikkelingen die voor veel organisaties onherroepelijk leiden tot nieuwe verdienmodellen, maar niet zonder enkele belangrijke overwegingen.

Ontwikkelingen achter nieuwe verdienmodellen

Veranderende klantwensen, nieuwe technologieën en een gewijzigd subsidielandschap maken het voor veel maatschappelijke organisaties noodzakelijk om in te zetten op nieuwe verdienmodellen. De grote uitdaging voor maatschappelijke organisaties is vooral het ontwikkelen van die nieuwe modellen en bijgevolg het vinden van (aanvullende) financiering vanuit de private sector.

Binding en genoegdoening
Belangrijke ontwikkeling voor branche- en belangenorganisaties is de veranderende binding met hun achterban, voor wie hun lidmaatschap lang niet zo vanzelfsprekend is als vroeger. Dezelfde tendens is zichtbaar bij goede doelen en NGO’s. Donateurs zijn steeds meer op zoek naar een directe link tussen hun donatie en de ‘return on investment’; mensen zoeken in toenemende mate naar instant genoegdoening, what’s in it for me? Daar komt bij dat de overheid niet zomaar meer een grote pot met voor de organisatie vrij besteedbaar geld beschikbaar stelt, maar steeds vaker subsidies verstrekt voor concrete doelen en projecten.

Deze ontwikkelingen benadrukken de noodzaak van nieuwe verdienmodellen, die pas goed tot stand komen na enkele belangrijke overwegingen.

Overweging 1: commercie versus maatschappelijk belang

Als een verdienmodel primair wordt ingericht op opbrengstmaximalisatie, bestaat het gevaar dat de maatschappelijke functie van de organisatie onvoldoende in het oog wordt gehouden. Zo is het bijvoorbeeld niet per definitie zo dat het verdienmodel waarmee een museum, poppodium of concertzaal het meeste geld binnenhaalt ook per se het beste verdienmodel is. Met een populaire volkszanger krijgt u waarschijnlijk die (digitale) concertzaal goed gevuld, maar daar is de instelling waarschijnlijk niet voor opgericht. De afweging is of bepaalde diensten en producten geen afbreuk doen aan het primaire doel van de organisatie. Culturele instellingen die zich gaan richten op het maximaliseren van hun opbrengsten, lopen het risico voorbij te gaan aan hun primaire maatschappelijke taak. 

Overweging 2: voldoende oog houden voor solidariteit

De ontwikkeling bij branche- en belangenorganisaties dat hun dienstverlening gepaard gaat met betalen voor gebruik (in plaats van dat een lid recht heeft op alle dienstverlening) betekent in de praktijk dat bepaalde diensten niet voor alle leden beschikbaar zijn. Dat druist in tegen de oorspronkelijke aard van die verenigingen, zoals een vakbond, waarbij het lidmaatschap automatisch recht geeft op zaken als rechtsbijstand en stakingsuitkeringen. De belangrijke afweging voor branche- en belangenorganisaties is dan ook of ze bij nieuwe verdienmodellen in het kader van solidariteit nog wel voldoende oog hebben voor hun hele achterban.

De strategische doelen van nieuwe verdienmodellen

Het is onvermijdelijk dat u als maatschappelijke organisatie meegaat in de snel veranderende wereld en daarbij op zoek gaat naar nieuwe verdienmodellen, maar het is heel belangrijk om bij het overwegen van nieuwe verdienmodellen heel kritisch te zijn op de juiste balans tussen commerciële activiteiten en uw maatschappelijke taak. Oftewel, tussen de opbrengsten voor en de strategische doelstellingen van uw organisatie. Sluit de financiering wel aan bij de aard van uw product of dienst? Doet het nieuwe verdienmodel geen afbreuk aan uw maatschappelijke taak? Schaadt het de reputatie van uw totale aanbod niet?

Het optimale resultaat ontstaat wanneer u bij het maken van keuzes voor nieuwe verdienmodellen niet alleen kijkt naar het maximeren van uw opbrengsten, maar juist ook naar het verkrijgen van zo veel mogelijk maatschappelijke impact. Dat is ook het bestaansrecht van uw organisatie.

Meer informatie nieuwe verdienmodellen voor maatschappelijke organisaties

Nieuwe verdienmodellen is een van de thema’s in ons visiepaper ‘Maatschappelijke relevantie brengt de toekomst, ook na de coronacrisis’, waarin we onderbouwen waarom maatschappelijke organisaties nu, meer dan ooit, de kans hebben hun relevantie voor de toekomstige samenleving te bewijzen.

LEES VISIEPAPER

Neem voor meer informatie over nieuwe verdienmodellen voor maatschappelijke organisaties contact op met onze specialisten.